Theo Đề án “Phát triển Kinh tế đêm trên địa bàn TP Hà Nội giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045” vừa được UBND TP Hà Nội phê duyệt, khu vực trục cảnh quan sông Hồng sẽ trở thành trung tâm kinh tế sáng tạo năng động, trung tâm công nghiệp văn hóa và là nơi hội tụ các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thương mại giá trị cao.

Điều đáng chú ý là lần đầu tiên Hà Nội đặt mục tiêu rõ ràng về việc xây dựng thương hiệu “thành phố trải nghiệm văn hóa ban đêm”, với kinh tế đêm đóng góp trên 12% GRDP vào năm 2045 và thu hút khoảng 8 -10 triệu lượt khách quốc tế tham gia các hoạt động về đêm mỗi năm.

Không còn là “đô thị quay lưng ra sông”

Trong nhiều thập kỷ, sông Hồng gần như chỉ đóng vai trò là tuyến thoát lũ và ranh giới địa lý, trong khi phần lớn các hoạt động kinh tế, thương mại và dịch vụ của Hà Nội phát triển lệch về phía nội đô cũ. Điều này khiến Thủ đô bị đánh giá là chưa tận dụng được lợi thế “thành phố ven sông” giống như Seoul với sông Hàn, Paris với sông Seine hay Thượng Hải với sông Hoàng Phố.

Chính vì vậy, trục đại lộ cảnh quan sông Hồng được xem là nỗ lực lớn nhất nhằm “xoay mặt ra sông”, mở ra một không gian phát triển hoàn toàn mới cho Hà Nội. Theo định hướng quy hoạch, toàn bộ khu vực ven sông sẽ không chỉ có hạ tầng giao thông mà còn được tích hợp các trung tâm thương mại, công viên, quảng trường, tổ hợp văn hóa nghệ thuật, tuyến phố đi bộ, bến du thuyền và các khu giải trí quy mô lớn.

Đặc biệt, thành phố định hướng phát triển dịch vụ du thuyền đêm trên sông Hồng từ cầu Long Biên tới bãi giữa sông Hồng, kết hợp biểu diễn nghệ thuật, ẩm thực và trải nghiệm cảnh quan Hà Nội về đêm. Đây được xem là một trong những sản phẩm du lịch mang tính biểu tượng nhằm kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách quốc tế.

Kinh tế đêm – “mỏ vàng” mới của Hà Nội

Thực tế, nhu cầu tiêu dùng ban đêm tại Hà Nội đã tăng rất nhanh trong vài năm gần đây, đặc biệt sau khi lượng khách quốc tế phục hồi mạnh mẽ. Theo các số liệu được đề cập trong đề án, năm 2025 Hà Nội đặt mục tiêu đón khoảng 31 triệu lượt khách, trong đó có 7,5 triệu khách quốc tế. Tuy nhiên, thành phố thừa nhận “cầu có thật nhưng cung chưa theo kịp”.

Hiện nay, phần lớn hoạt động ban đêm của Hà Nội vẫn tập trung ở mô hình phố đi bộ, hàng quán ăn uống và các hoạt động giải trí quy mô nhỏ. Sau 23h, phần lớn dịch vụ gần như ngừng hoạt động, thiếu các tổ hợp vui chơi, nghệ thuật hay mua sắm cao cấp đủ sức giữ chân khách du lịch dài hơn.

Nhu cầu tiêu dùng ban đêm tại Hà Nội tăng nhanh, tuy nhiên “cung” chưa theo kịp “cầu”. (Ảnh: Sưu tầm)

Điều này tạo ra nghịch lý khi Hà Nội sở hữu lượng khách quốc tế rất lớn nhưng mức chi tiêu ban đêm còn thấp hơn nhiều thành phố trong khu vực. Chính vì vậy, việc phát triển các không gian kinh tế đêm quy mô lớn được xem là hướng đi tất yếu nếu Hà Nội muốn cạnh tranh với Bangkok, Singapore, Seoul hay Thượng Hải.

Theo định hướng mới, Hà Nội sẽ hình thành từ 6 - 8 khu kinh tế đêm trọng điểm và khoảng 15 - 20 không gian hoạt động sau 24h, kết nối với giao thông công cộng và hạ tầng số. Trong đó, ít nhất 3 khu sẽ đạt tiêu chuẩn trải nghiệm văn hóa - du lịch đêm cấp khu vực.

Tham vọng hình thành “biểu tượng đẳng cấp về đêm”

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất là định hướng xây dựng Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật và Thương mại dịch vụ Hà Nội tại trục cảnh quan sông Hồng, dự kiến hoàn thành vào năm 2030. Công trình này được kỳ vọng trở thành “khu kinh tế đêm văn hóa – sáng tạo” mang tính biểu tượng của Hà Nội về đêm.

Khác với các mô hình phố đi bộ hay chợ đêm truyền thống, khu vực này được định hướng theo mô hình công nghiệp văn hóa hiện đại, nơi diễn ra các chương trình nghệ thuật đỉnh cao, lễ hội ánh sáng, triển lãm, trình diễn đa phương tiện và các hoạt động thương mại cao cấp.

Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật và Thương mại dịch vụ Hà Nội tại trục cảnh quan sông Hồng dự kiến sẽ trở thành nơi diễn ra các hoạt động văn hoá, giải trí và hoạt động thương mại cao cấp. (Ảnh: Sưu tầm)

Giới chuyên gia cho rằng đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển của Hà Nội. Nếu trước đây thành phố chủ yếu khai thác yếu tố “di sản”, thì nay Hà Nội bắt đầu hướng tới nền kinh tế trải nghiệm - nơi văn hóa không chỉ để bảo tồn mà còn trở thành ngành công nghiệp tạo giá trị kinh tế lớn.

Không gian ven sông Hồng vì thế được xem như “sân khấu mới” để Hà Nội kể câu chuyện hiện đại hóa của mình, thay vì chỉ dựa vào khu phố cổ hay hồ Hoàn Kiếm vốn đã chịu áp lực quá tải trong nhiều năm.

Không chỉ là du lịch, mà là tái cấu trúc đô thị

Điểm đáng chú ý của dự án nằm ở việc nó không đơn thuần phục vụ du lịch mà còn gắn với chiến lược giãn dân, mở rộng không gian đô thị và tái cấu trúc kinh tế của Thủ đô.

Theo các thông tin quy hoạch, dự án trục đại lộ cảnh quan sông Hồng có quy mô khoảng 11.000ha, được xem là một trong những công trình hạ tầng chiến lược lớn nhất của Hà Nội hiện nay.

Việc phát triển trục sông Hồng sẽ kéo theo sự hình thành của các khu đô thị mới, trung tâm thương mại, công viên công cộng và chuỗi hạ tầng kết nối hai bên bờ sông. Điều này giúp giảm áp lực cho khu vực lõi nội đô vốn đang quá tải về giao thông, dân số và hạ tầng xã hội.

Song song với đó, Hà Nội cũng đặt mục tiêu quản lý kinh tế đêm theo mô hình đô thị thông minh, với 80 - 90% giao dịch không tiền mặt và 100% khu vực trọng điểm được trang bị hệ thống giám sát an ninh, dữ liệu số và hạ tầng công nghệ đồng bộ.

Cơ hội lớn nhưng cũng đầy thách thức

Dù được đánh giá có tiềm năng tạo cú hích kinh tế mới, dự án vẫn đối mặt nhiều thách thức về vốn đầu tư, giải phóng mặt bằng, quản lý dân cư và cân bằng giữa phát triển với bảo tồn sinh thái ven sông.

Ngoài ra, bài toán lớn nhất nằm ở việc Hà Nội có thể tạo ra các sản phẩm đêm đủ hấp dẫn và mang bản sắc riêng hay không. Bởi thực tế cho thấy nhiều mô hình kinh tế đêm tại Việt Nam vẫn khá giống nhau, chủ yếu xoay quanh ăn uống và giải trí ngắn hạn.

Muốn cạnh tranh với các đô thị quốc tế, Hà Nội sẽ phải đầu tư mạnh vào công nghiệp văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, lễ hội quy mô lớn và các trải nghiệm đậm dấu ấn bản địa. Đó cũng là lý do thành phố nhấn mạnh việc khai thác chiều sâu di sản, kết nối văn hóa truyền thống với công nghệ và xu hướng giải trí hiện đại.

Nếu thành công, trục đại lộ cảnh quan sông Hồng không chỉ tạo nên diện mạo mới cho Hà Nội mà còn có thể trở thành “cỗ máy tăng trưởng” mới của Thủ đô trong nhiều thập kỷ tới. Một Hà Nội sôi động suốt 24 giờ, nơi ánh sáng, văn hóa, du lịch và thương mại hòa quyện bên dòng sông lịch sử, đang dần được định hình như một tham vọng lớn chưa từng có.

Nguồn: Tổng hợp