Theo quy định mới, hộ gia đình và cá nhân bị thu hồi đất, thu hồi nhà ở phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế - xã hội, nhưng chưa được bồi thường bằng nhà ở hoặc đất ở, sẽ được quyền mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội theo diện ưu tiên. Nhóm này không phải tham gia bốc thăm khi nguồn cung hạn chế, đồng thời không bị ràng buộc bởi điều kiện về mức thu nhập hay tình trạng nhà ở.

Trước đó, theo cơ chế hiện hành, một số nhóm đối tượng đặc thù đã được xếp diện ưu tiên và không phải bốc thăm khi số lượng hồ sơ đăng ký vượt quá nguồn cung. Bao gồm người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ, người khuyết tật, người được bố trí tái định cư theo hình thức mua hoặc thuê mua và phụ nữ. Nay, nhóm bị thu hồi đất nhưng chưa được bố trí chỗ ở tương xứng chính thức được bổ sung vào danh sách này.

Với những trường hợp không thuộc diện ưu tiên, quy trình xét duyệt vẫn áp dụng hình thức bốc thăm nếu tổng số hồ sơ hợp lệ vượt quá số lượng căn hộ mở bán. Ngoài ra, người đăng ký mua nhà ở xã hội phải đáp ứng điều kiện về thu nhập, trong đó mức thu nhập bình quân tối đa là 20 triệu đồng mỗi tháng đối với cá nhân và 40 triệu đồng mỗi tháng đối với hộ gia đình có hai vợ chồng.

Người bị thu hồi đất được mua nhà ở xã hội mà không phải bốc thăm. (Nguồn: Sưu tầm) 

Bên cạnh việc mở rộng đối tượng thụ hưởng, nghị quyết mới cũng đề cập đến các dự án nhà ở xã hội dành cho lực lượng vũ trang nhân dân. Trường hợp khu đất dự kiến triển khai chưa có quy hoạch đô thị hoặc chưa phù hợp quy hoạch hiện hành, việc chấp thuận chủ trương đầu tư sẽ được áp dụng theo cơ chế thí điểm đặc thù. Tại các thành phố hoặc phường thuộc tỉnh, loại hình nhà ở xã hội cho lực lượng vũ trang sẽ là chung cư; còn tại các khu vực khác, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh sẽ quyết định loại hình phù hợp với thực tế địa phương.

Ngoài ra, nhóm lao động ký hợp đồng không xác định thời hạn tại các đơn vị công an cũng được bổ sung vào diện được mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở dành cho lực lượng vũ trang nhân dân. Đây được xem là bước điều chỉnh nhằm bảo đảm điều kiện an cư cho đội ngũ phục vụ lâu dài trong ngành.

Thời gian qua, Chính phủ liên tục ban hành các cơ chế đặc thù để thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, đồng thời đơn giản hóa thủ tục nhằm tăng khả năng tiếp cận cho người dân. Nhiều quy định về điều kiện xác nhận thu nhập đã được nới lỏng. Đầu năm nay, cơ quan chức năng cũng hướng dẫn trường hợp người lao động không có hợp đồng làm việc vẫn có thể được xác nhận thu nhập thông qua giấy tờ liên quan hoặc hình thức tự kê khai và cam kết, giúp tháo gỡ vướng mắc lớn trong quá trình hoàn thiện hồ sơ.

Tính đến cuối năm 2025, cả nước có 698 dự án nhà ở xã hội với tổng quy mô hơn 657.000 căn hộ. Trong số này, gần 170.000 căn đã hoàn thành, hơn 134.000 căn đang thi công và trên 354.000 căn đã được chấp thuận chủ trương đầu tư. Quy mô hiện tại tương đương khoảng 62% mục tiêu của đề án xây dựng một triệu căn nhà ở xã hội vào năm 2030, cho thấy tiến độ đang được đẩy nhanh nhờ loạt chính sách tháo gỡ gần đây.