Trong văn hóa giao tiếp vốn đề cao sự chuẩn mực và tinh tế của người Nhật, việc phát ra tiếng động khi ăn uống thường bị hạn chế tối đa. Thế nhưng, tại những quán mỳ ramen, bạn sẽ bắt gặp một “ngoại lệ” thú vị: âm thanh xì xụp vang lên khắp không gian. Đằng sau thói quen tưởng chừng thiếu lịch sự này lại là cả một triết lý ẩm thực độc đáo mà không phải du khách nào cũng hiểu rõ.

Nếu từng ghé vào một quán ramen truyền thống tại Tokyo hay Osaka, điều gây ấn tượng đầu tiên có lẽ không phải là không gian hay cách bài trí, mà chính là những âm thanh húp mỳ rộn ràng từ mọi phía. Trong khi ở nhiều nền văn hóa khác, việc ăn uống gây tiếng động bị xem là bất lịch sự, thì tại Nhật Bản, điều này lại được chấp nhận, thậm chí trở thành một phần không thể thiếu khi thưởng thức các món mỳ.

Điều đáng nói là không phải món ăn nào cũng được “ưu ái” như vậy. Với các món súp như miso hay các món hầm, người Nhật vẫn giữ thói quen ăn uống nhẹ nhàng, kín đáo. Tuy nhiên, khi ăn ramen, soba hay udon, họ lại thoải mái phát ra tiếng húp đặc trưng. Hành động này được gọi là “zuzutto” – một từ tượng thanh mô tả cách húp mỳ nhanh và dứt khoát. Với người Nhật, một bát ramen ngon nhất định phải được thưởng thức khi còn nóng hổi, và “zuzutto” chính là cách để làm điều đó.

Thực chất, tiếng húp mỳ không chỉ đơn thuần là thói quen, mà còn mang nhiều ý nghĩa sâu xa, từ trải nghiệm vị giác, yếu tố khoa học cho đến quy tắc ứng xử trong văn hóa ẩm thực. Trước hết, đây được xem như một lời khen dành cho người đầu bếp. Trong các quán ăn nhỏ, sự kết nối giữa thực khách và người nấu – hay còn gọi là itamae – rất được coi trọng. Một tô ramen là kết quả của quá trình chế biến công phu, có khi phải ninh xương hàng chục giờ để tạo nên nước dùng đậm đà.

Món mì ramen nổi tiếng Nhật Bản

Chính vì vậy, việc thực khách ăn một cách nhiệt tình, thậm chí phát ra tiếng động, lại được hiểu như sự tán thưởng. Âm thanh xì xụp thể hiện rằng món ăn đủ ngon để người ta không thể chờ đợi, phải thưởng thức ngay lập tức. Ngược lại, nếu ăn trong im lặng hoàn toàn, đôi khi đầu bếp lại cảm thấy lo lắng, cho rằng món ăn chưa thực sự chinh phục được người thưởng thức. Có thể nói, “zuzutto” chính là cách giao tiếp không lời nhưng đầy tinh tế giữa người ăn và người nấu.

Bên cạnh đó, ramen là món ăn gắn liền với yếu tố thời điểm. Sợi mỳ rất dễ bị mềm và mất đi độ dai nếu để lâu trong nước dùng nóng. Vì vậy, các đầu bếp luôn canh thời gian luộc mỳ cực kỳ chính xác để đảm bảo chất lượng. Khi được phục vụ, bát ramen thường vẫn còn bốc hơi nghi ngút, giữ trọn độ béo và hương vị đặc trưng của nước dùng.

Trong hoàn cảnh đó, việc ăn nhanh là điều gần như bắt buộc nếu muốn thưởng thức trọn vẹn hương vị. Húp mỳ giúp người ăn đưa một lượng lớn sợi mỳ vào miệng mà không cần mất thời gian chờ nguội hay nhai quá chậm. Điều này đặc biệt phù hợp với nhịp sống nhanh tại các thành phố lớn ở Nhật Bản, nơi các quán ramen quanh ga tàu hay khu tài chính luôn đông đúc, khách ra vào liên tục. Ăn nhanh không chỉ giúp giữ trọn hương vị món ăn mà còn góp phần tạo sự luân chuyển chỗ ngồi cho những người đang chờ đợi.

Không dừng lại ở đó, việc húp mỳ còn có cơ sở khoa học rõ ràng. Khi húp, không khí được kéo vào cùng với sợi mỳ, giúp khuếch tán hương thơm mạnh mẽ hơn trong khoang miệng và mũi. Hiện tượng này liên quan đến cơ chế “khứu giác hồi hương”, khi mùi vị được cảm nhận từ phía sau khoang miệng lên mũi, làm tăng độ phong phú của trải nghiệm ẩm thực.

Nhờ đó, người ăn có thể cảm nhận rõ rệt hơn các tầng hương vị trong nước dùng, từ vị mặn của shoyu, độ béo của tonkotsu đến hương thơm nhẹ của cá bào katsuobushi. Tiếng húp mỳ vì thế không chỉ là âm thanh, mà còn là “công cụ” giúp đánh thức cả vị giác lẫn khứu giác, tạo nên trải nghiệm trọn vẹn hơn so với cách ăn thông thường.

Một khía cạnh thú vị khác là yếu tố tâm lý và xã hội. Nhật Bản nổi tiếng với những quy tắc ứng xử nghiêm ngặt, nơi con người thường phải giữ ý tứ và tránh gây ảnh hưởng đến người khác trong không gian chung. Tuy nhiên, tại bàn ăn ramen, những quy chuẩn ấy dường như được nới lỏng.

Việc thực khách ăn một cách nhiệt tình, thậm chí phát ra tiếng động, lại được hiểu như sự tán thưởng.

Âm thanh xì xụp trở thành biểu hiện của sự thoải mái, cho phép con người tạm gác lại những khuôn phép thường ngày để tận hưởng món ăn theo cách tự nhiên nhất. Trong không gian quán mỳ, nơi mọi người cùng ngồi sát nhau và cùng phát ra những âm thanh tương tự, khoảng cách giữa các cá nhân dường như được xóa nhòa. Dù là nhân viên văn phòng hay công nhân, tất cả đều bình đẳng trước một bát ramen nóng hổi, cùng chia sẻ niềm vui giản dị từ việc ăn ngon.

Có thể thấy, thói quen húp mỳ của người Nhật không phải là hành động thiếu tinh tế, mà là một nét văn hóa giàu ý nghĩa. Nó phản ánh cách người Nhật trân trọng ẩm thực, tôn vinh công sức của người nấu và đề cao trải nghiệm cảm nhận món ăn bằng nhiều giác quan. Vì vậy, nếu có dịp thưởng thức ramen tại Nhật Bản, đừng ngại hòa mình vào không khí đó. Một tiếng “zuzutto” vang lên không chỉ giúp bạn ăn ngon hơn, mà còn là cách để cảm nhận sâu sắc hơn tinh thần văn hóa đặc trưng của xứ sở mặt trời mọc.

(Tổng hợp)