Theo dự thảo Thông tư hướng dẫn Nghị định về kinh doanh xăng dầu, Bộ Công Thương đề xuất bổ sung cơ chế bình ổn giá đối với các mặt hàng xăng, xăng sinh học và dầu diesel.

Cụ thể, cơ chế bình ổn sẽ được xem xét kích hoạt khi giá bán lẻ xăng dầu tăng liên tiếp trong một tháng, với mức tăng cộng dồn từ 20% trở lên và có nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực đến kinh tế vĩ mô, lạm phát và đời sống người dân.

Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính phân tích diễn biến thị trường và báo cáo Chính phủ xem xét quyết định việc áp dụng các biện pháp bình ổn.

Việc theo dõi biến động giá sẽ căn cứ vào mức bán lẻ do các thương nhân đầu mối công bố, nhóm doanh nghiệp hiện chiếm hơn 70% tổng sản lượng thị trường.

Sau khi Chính phủ ban hành chủ trương, Bộ Công Thương sẽ hướng dẫn các địa phương triển khai các biện pháp bình ổn theo quy định của Luật Giá.

Bộ Công Thương đang đề xuất cơ chế kích hoạt bình ổn giá xăng dầu khi giá bán lẻ tăng liên tiếp trong một tháng với mức cộng dồn từ 20% trở lên. Ảnh minh họa

Bình ổn giá thông qua quỹ và điều tiết cung cầu

Theo quy định hiện hành, việc bình ổn giá xăng dầu được thực hiện thông qua kết hợp điều tiết cung – cầu và các công cụ tài chính, trong đó có Quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Quỹ này được thành lập từ năm 2009 theo Nghị định 84 về kinh doanh xăng dầu, hoạt động theo nguyên tắc trích lập khi giá thấp và chi sử dụng khi giá tăng cao nhằm giảm áp lực giá bán lẻ tới người tiêu dùng.

Nguồn hình thành quỹ được trích từ 300 đồng mỗi lít xăng dầu trong giá bán lẻ, do người tiêu dùng chi trả. Khoản tiền này được doanh nghiệp quản lý nhưng việc sử dụng do liên Bộ Công Thương – Tài chính quyết định trong từng kỳ điều hành.

Tuy nhiên, từ cuối năm 2023 đến nay, cơ quan điều hành không thực hiện trích lập hoặc chi sử dụng quỹ.

Tính đến cuối quý III/2025, Quỹ bình ổn giá xăng dầu còn dư hơn 5.617 tỷ đồng. Trong đó, một số doanh nghiệp có số dư lớn gồm:

• Petrolimex: khoảng 3.085 tỷ đồng
• Dầu khí Đồng Tháp: 461 tỷ đồng
• Dầu khí TP.HCM: 328 tỷ đồng
• Thanh Lễ: 391 tỷ đồng
• Xăng dầu quân đội: 300 tỷ đồng

Giữ cơ chế doanh nghiệp tự công bố giá

Ngoài nội dung về bình ổn, dự thảo Thông tư cũng giữ nguyên cơ chế để thương nhân đầu mối và doanh nghiệp phân phối tự công bố, điều chỉnh giá bán lẻ trong hệ thống phân phối (ngoại trừ dầu mazut áp dụng giá bán buôn).

Các doanh nghiệp phải kê khai giá và gửi báo cáo về Bộ Công Thương và cơ quan quản lý địa phương thông qua hệ thống phần mềm theo dõi.

Đối với các cửa hàng bán lẻ không thuộc hệ thống doanh nghiệp đầu mối hoặc phân phối, họ cũng được tự công bố và điều chỉnh giá bán tại cửa hàng, đồng thời thực hiện kê khai giá tương tự.

Trong trường hợp thay đổi phương pháp hoặc nguyên tắc tính giá, doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu phải thông báo cho cơ quan quản lý trước khi áp dụng.

Thị trường xăng dầu hiện nay

Theo số liệu của Bộ Công Thương, tính đến cuối tháng 2, cả nước có 33 doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu, trong đó gồm 5 đơn vị kinh doanh nhiên liệu bay và 2 doanh nghiệp sản xuất – lọc hóa dầu.

Ngoài ra, thị trường còn khoảng 250 thương nhân phân phối, giảm gần 25% so với ba năm trước.

Năm 2025, tổng sản lượng tiêu thụ xăng dầu cả nước đạt khoảng 26,4 triệu m³, tấn, tương đương 2,2 triệu m³, tấn mỗi tháng. Lượng tồn kho cuối năm khoảng 1,7 triệu m³, tấn, đảm bảo mức dự trữ theo quy định.

Trong năm nay, Bộ Công Thương đã phân giao tổng nguồn xăng dầu tối thiểu cho các doanh nghiệp gần 31,8 triệu m³, tấn nhằm đảm bảo nguồn cung cho thị trường.

(Tổng hợp)