Bộ Xây dựng vừa ban hành Quyết định số 1922/QĐ-BXD phê duyệt quy hoạch chi tiết phát triển vùng đất, vùng nước cảng biển Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ) giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050. Quy hoạch này một lần nữa khẳng định vị thế chiến lược của khu vực trong mạng lưới cảng biển quốc gia và quốc tế.

Hình thành hệ thống cảng quy mô lớn, lấy Cái Mép – Thị Vải làm trung tâm

Theo quy hoạch, hệ thống cảng biển Bà Rịa – Vũng Tàu sẽ bao gồm nhiều khu bến như Thị Vải, Cái Mép, Long Sơn, Sông Dinh, Sao Mai – Bến Đình, bến cảng khách quốc tế Vũng Tàu, bến cảng Côn Đảo, cùng hệ thống cảng dầu khí ngoài khơi, bến phao, khu chuyển tải và các khu neo chờ, tránh trú bão.

Trong đó, khu vực Cái Mép – Thị Vải tiếp tục được xác định là hạt nhân phát triển. Định hướng trong giai đoạn tới là mở rộng các bến container quy mô lớn như CMIT, SSIT, Gemadept – Terminal Link và khu Cái Mép Hạ, nhằm nâng cao năng lực tiếp nhận tàu container trọng tải lớn chạy tuyến xuyên Thái Bình Dương và châu Âu.

Bên cạnh đó, Long Sơn được quy hoạch phát triển các cảng chuyên dùng phục vụ hóa dầu và LNG. Côn Đảo sẽ được đầu tư mở rộng cảng theo hướng kết hợp khai thác hàng hóa và dịch vụ du lịch biển. Riêng khu vực TP. Vũng Tàu cũ, bến cảng khách quốc tế được quy hoạch với 2 cầu cảng, tổng chiều dài khoảng 840 m, có khả năng đón tối đa khoảng 1,5 triệu lượt khách.

Cụm cảng Cái Mép – Thị Vải giữ vai trò hạt nhân phát triển logistics phía Nam (Nguồn: Sưu tầm)

Mục tiêu đến năm 2030, sản lượng hàng hóa thông qua toàn hệ thống cảng đạt khoảng 215–236,9 triệu tấn, trong đó hàng container đạt 16,25–18,25 triệu TEU (chưa tính hàng trung chuyển quốc tế). Lượng hành khách dự kiến đạt từ 2,67 đến 2,89 triệu lượt. Về hạ tầng, toàn khu vực sẽ có khoảng 60 bến với 117–123 cầu cảng, tổng chiều dài cầu bến dao động từ gần 29.000 m đến hơn 30.800 m, trong đó nhiều bến đủ điều kiện tiếp nhận tàu có trọng tải lên tới 250.000 tấn.

Tầm nhìn 2050 và bài toán hạ tầng, vốn đầu tư

Về dài hạn, đến năm 2050, cảng biển Bà Rịa – Vũng Tàu tiếp tục được mở rộng để đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng, với tốc độ tăng trưởng hàng hóa bình quân dự kiến đạt 3,5–3,8% mỗi năm. Các khu bến Cái Mép Hạ và khu hạ lưu Cái Mép được định hướng phát triển quy mô lớn, qua đó từng bước củng cố vai trò trung tâm trung chuyển quốc tế của khu vực.

Để triển khai quy hoạch, nhu cầu sử dụng đất đến năm 2030 ước khoảng 1.931,3 ha (chưa bao gồm diện tích khu công nghiệp và logistics hậu cảng). Diện tích mặt nước cần quản lý, khai thác vào khoảng 68.923 ha. Tổng nhu cầu vốn đầu tư dự kiến khoảng 81.841 tỷ đồng, trong đó 5.131 tỷ đồng dành cho hạ tầng hàng hải công cộng như luồng tàu, đê chắn sóng, khu neo đậu; phần còn lại khoảng 76.710 tỷ đồng dành cho xây dựng và khai thác các bến cảng kinh doanh dịch vụ xếp dỡ.

Định hướng phát triển cảng xanh, cảng thông minh tại khu vực Cái Mép – Thị Vải (Nguồn: Sưu tầm)

Danh mục dự án ưu tiên gồm mở rộng đoạn cong chữ “S” trên luồng Cái Mép – Thị Vải để nâng cao khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn; hoàn thiện khu neo chờ, tránh trú bão; đầu tư hệ thống giám sát và điều phối giao thông hàng hải (VTS); xây dựng bến công vụ và các công trình phục vụ công tác quản lý nhà nước chuyên ngành. Đồng thời, quy hoạch cũng đặt ra yêu cầu phát triển cảng theo hướng “xanh” và “thông minh”, đẩy mạnh chuyển đổi số, sử dụng năng lượng sạch, cũng như tăng cường kết nối đồng bộ giữa cảng biển với đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa và các trung tâm logistics phía sau cảng.

Việc triển khai quy hoạch sẽ bám sát các định hướng đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đồng thời tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách và huy động đa dạng nguồn lực đầu tư trong và ngoài nước. Cơ quan quản lý cũng sẽ nghiên cứu áp dụng mô hình cảng mở tại khu bến Cái Mép – Thị Vải, hoàn thiện chính sách giá, phí để nâng cao năng lực cạnh tranh, khuyến khích phát triển đồng bộ khu công nghiệp gắn với cảng biển.

Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam sẽ phối hợp với địa phương trong công bố và giám sát thực hiện quy hoạch, nhằm bảo đảm các mục tiêu sớm được hiện thực hóa, qua đó tạo động lực phát triển mới cho khu vực cảng biển trọng điểm phía Nam và góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên bản đồ hàng hải quốc tế.