Đang tải...

Thủ tục khai nhận di sản thừa kế nhà đất mới nhất

Khi người thân qua đời và để lại nhà đất, người thừa kế cần thực hiện các thủ tục pháp lý để xác lập quyền nhận di sản và đăng ký sang tên Giấy chứng nhận. Quy trình cơ bản gồm xác định người thừa kế, chuẩn bị giấy tờ chứng minh quyền thừa kế và quyền sở hữu nhà đất, công chứng văn bản phân chia di sản, thực hiện nghĩa vụ tài chính (nếu có) và đăng ký biến động đất đai.

1. Khai nhận di sản thừa kế nhà đất là gì?

Khai nhận di sản thừa kế nhà đất” là cách gọi phổ biến của thủ tục xác lập quyền nhận tài sản do người đã mất để lại. Tuy nhiên, theo Luật Công chứng 2024, thủ tục công chứng hiện được quy định là công chứng văn bản phân chia di sản. Quy định này áp dụng cả trường hợp chỉ có một người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật.

image-20261116165354-1.png

Khai nhận di sản thừa kế nhà đất (Nguồn: Sưu tầm)

Theo quy định pháp luật hiện hành, cần phân biệt cách gọi quen thuộc “văn bản khai nhận di sản” với thủ tục công chứng văn bản phân chia di sản theo Luật Công chứng 2024. Văn bản phân chia di sản ghi nhận việc xác định người được hưởng di sản và cách phân chia tài sản thừa kế; đây là căn cứ quan trọng để người nhận thừa kế thực hiện các thủ tục đăng ký quyền đối với nhà đất.

Di sản nhà đất có thể được nhận theo hai hình thức:

Thừa kế theo di chúc: Người để lại tài sản lập di chúc hợp pháp để định đoạt nhà đất cho một hoặc nhiều người thừa kế.

Thừa kế theo pháp luật: Áp dụng khi không có di chúc, di chúc không hợp pháp, người được chỉ định trong di chúc không có quyền hưởng hoặc từ chối nhận di sản, hoặc các trường hợp khác theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Trường hợp có nhiều người cùng được hưởng di sản, những người thừa kế có thể thỏa thuận cách phân chia nhà đất theo quy định. Nếu không thống nhất được hoặc phát sinh tranh chấp về quyền thừa kế, việc giải quyết có thể phải thông qua Tòa án thay vì chỉ thực hiện thủ tục công chứng.

2. Điều kiện để thực hiện thủ tục nhận thừa kế nhà đất

Không phải mọi tài sản do người thân để lại đều có thể tiến hành sang tên ngay. Trước khi lập hồ sơ, người thừa kế cần xác định rõ nhà đất có thuộc quyền sở hữu, quyền sử dụng hợp pháp của người đã mất hay không, đồng thời làm rõ những ai có quyền hưởng di sản.

2.1. Nhà đất phải được xác định là di sản thừa kế hợp pháp

Theo nguyên tắc chung, di sản bao gồm tài sản riêng của người chết và phần tài sản của người chết trong khối tài sản chung với người khác. Vì vậy, nếu nhà đất là tài sản chung của vợ chồng, người thừa kế không mặc nhiên được nhận toàn bộ bất động sản mà chỉ được hưởng phần thuộc quyền sở hữu, sử dụng của người đã mất.

image-20261116165355-2.png

Nhà đất phải được xác định là di sản thừa kế hợp pháp (Nguồn: Sưu tầm)

Người thực hiện thủ tục cần kiểm tra các giấy tờ như Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất; giấy tờ mua bán, tặng cho, thừa kế hoặc tài liệu khác chứng minh nguồn gốc tài sản. Trường hợp nhà đất đang thế chấp, bị kê biên, có tranh chấp hoặc chưa hoàn thiện giấy tờ pháp lý, cần xác định rõ tình trạng tài sản trước khi tiến hành phân chia.

2.2. Xác định người có quyền hưởng di sản thừa kế

Người được nhận thừa kế được xác định theo di chúc hợp pháp hoặc theo quy định về thừa kế theo pháp luật.

Nếu người mất để lại di chúc, cần kiểm tra nội dung, hình thức và hiệu lực của di chúc. Một số trường hợp vẫn có người được hưởng di sản không phụ thuộc vào nội dung di chúc, chẳng hạn con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ hoặc chồng, con thành niên không có khả năng lao động, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

image-20261116165355-3.png

Xác định người có quyền hưởng di sản thừa kế (Nguồn: Sưu tầm)

Nếu không có di chúc hoặc di chúc không có hiệu lực đối với toàn bộ di sản, việc phân chia được thực hiện theo hàng thừa kế. Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ và con nuôi của người chết. Những người cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau, trừ trường hợp có căn cứ pháp lý khác.

Hàng thừa kế thứ hai và thứ ba chỉ được hưởng di sản khi không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng, bị truất quyền hoặc từ chối nhận di sản theo quy định.

3. Hồ sơ khai nhận di sản thừa kế nhà đất gồm những giấy tờ gì?

Hồ sơ công chứng văn bản phân chia di sản cần có giấy tờ chứng minh người để lại di sản đã chết, căn cứ xác định người thừa kế và tài liệu chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng đối với nhà đất. Người yêu cầu công chứng nên chuẩn bị hồ sơ theo từng nhóm dưới đây để hạn chế việc phải bổ sung nhiều lần.

Theo Điều 59 Luật Công chứng 2024, ngoài giấy tờ chứng minh người để lại di sản đã chết, di chúc hoặc giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế, hồ sơ còn bao gồm các giấy tờ theo Điều 42 hoặc Điều 43 của Luật này. Trong đó có giấy tờ tùy thân của người yêu cầu công chứng, giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản và các tài liệu liên quan. Nếu người yêu cầu tự soạn thảo văn bản thì cần chuẩn bị dự thảo giao dịch để công chứng viên kiểm tra. 

3.1. Giấy tờ của người để lại di sản

Các giấy tờ thường cần chuẩn bị gồm:

  • Giấy chứng tử hoặc giấy tờ hợp pháp khác chứng minh người để lại di sản đã chết.
  • Di chúc hợp pháp, nếu thừa kế theo di chúc.
  • Giấy tờ tùy thân và thông tin nhân thân của người đã mất, nếu được yêu cầu để đối chiếu.
  • Giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân hoặc tài sản chung, tài sản riêng trong trường hợp cần xác định phần di sản.

3.2. Giấy tờ của người nhận thừa kế

Người thừa kế cần chuẩn bị:

  • Căn cước công dân hoặc giấy tờ tùy thân hợp lệ.
  • Giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn hoặc tài liệu khác chứng minh quan hệ với người để lại di sản.
  • Giấy tờ chứng minh quan hệ nuôi dưỡng, nhận con nuôi hoặc quan hệ gia đình khác nếu có.
  • Văn bản ủy quyền hợp pháp nếu người thừa kế thực hiện thủ tục thông qua người đại diện.
  • Văn bản từ chối nhận di sản nếu có người thừa kế từ chối theo đúng quy định pháp luật.

image-20261116165355-4.png

Giấy tờ của người nhận thừa kế (Nguồn: Sưu tầm)

Đối với trường hợp thừa kế theo pháp luật, giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người nhận thừa kế là căn cứ quan trọng để công chứng viên xác định đúng chủ thể được hưởng di sản.

3.3. Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu nhà đất

Đây là nhóm giấy tờ cần đặc biệt lưu ý vì liên quan trực tiếp đến tính hợp pháp của tài sản được phân chia. Thông thường, hồ sơ gồm:

  • Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.
  • Giấy tờ hợp pháp khác chứng minh quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở trong trường hợp chưa được cấp Giấy chứng nhận.
  • Giấy tờ liên quan đến nguồn gốc hình thành tài sản, nếu cần xác minh.
  • Hồ sơ xác định phần sở hữu của người đã mất trong trường hợp nhà đất là tài sản chung hoặc đồng sở hữu.

image-20261116165355-5.png

Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu nhà đất (Nguồn: Sưu tầm)

Theo Điều 59 Luật Công chứng 2024, hồ sơ yêu cầu công chứng văn bản phân chia di sản cần có giấy tờ chứng minh người để lại di sản đã chết, di chúc hoặc giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người hưởng di sản, cùng các giấy tờ liên quan đến tài sản. Tùy trường hợp cụ thể, công chứng viên có thể yêu cầu bổ sung tài liệu để làm rõ quyền thừa kế và tình trạng pháp lý của nhà đất.

4. Trình tự, thủ tục khai nhận di sản thừa kế nhà đất mới nhất

Về cơ bản, thủ tục nhận thừa kế nhà đất được thực hiện qua các bước: xác định người thừa kế và phần di sản, chuẩn bị hồ sơ, công chứng văn bản phân chia di sản, thực hiện nghĩa vụ tài chính và đăng ký biến động đất đai. Người thừa kế cần hoàn thành cả bước công chứng và bước đăng ký sang tên để quyền đối với nhà đất được cập nhật theo quy định.

4.1. Bước 1: Xác định người thừa kế và phần di sản được hưởng

Trước tiên, gia đình cần xác định người mất có để lại di chúc hay không. Nếu có, cần kiểm tra hiệu lực của di chúc và xác định những người được chỉ định nhận tài sản. Nếu không có di chúc hoặc di chúc không có hiệu lực, cần xác định người thừa kế theo pháp luật và hàng thừa kế tương ứng.

image-20261116165355-6.png

Xác định người thừa kế và phần di sản được hưởng (Nguồn: Sưu tầm)

Tiếp đó, cần làm rõ phần nhà đất thuộc quyền sở hữu, sử dụng của người đã mất. Chẳng hạn, nếu căn nhà được tạo lập trong thời kỳ hôn nhân và là tài sản chung của vợ chồng, phần di sản thừa kế chỉ bao gồm phần tài sản của người đã mất sau khi xác định quyền của người còn sống.

Nếu có nhiều người thừa kế, các bên nên trao đổi trước về phương án phân chia. Có thể thỏa thuận để một người nhận toàn bộ nhà đất và thanh toán phần giá trị tương ứng cho những người còn lại, hoặc phân chia quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản theo phương án phù hợp với quy định pháp luật và điều kiện thực tế.

4.2. Bước 2: Nộp hồ sơ yêu cầu công chứng văn bản phân chia di sản

Sau khi xác định được người thừa kế và phần di sản, người có quyền hưởng di sản chuẩn bị hồ sơ và nộp tại tổ chức hành nghề công chứng để yêu cầu công chứng văn bản phân chia di sản.

Công chứng viên tiếp nhận và kiểm tra các tài liệu, bao gồm giấy tờ nhân thân, giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế, di chúc và hồ sơ pháp lý của nhà đất. Mục đích là xác minh người yêu cầu có quyền hưởng di sản, tài sản được đưa vào phân chia có căn cứ pháp lý và nội dung thỏa thuận không trái quy định.

image-20261116165355-7.png

Nộp hồ sơ yêu cầu công chứng văn bản phân chia di sản (Nguồn: Sưu tầm)

Nếu hồ sơ chưa đầy đủ hoặc có thông tin chưa thống nhất, công chứng viên có thể yêu cầu bổ sung, làm rõ trước khi tiếp tục giải quyết. Do đó, người thừa kế nên kiểm tra kỹ họ tên, ngày tháng năm sinh, thông tin thửa đất, số Giấy chứng nhận và quan hệ giữa các thành viên trong gia đình.

4.3. Bước 3: Niêm yết việc tiếp nhận công chứng văn bản phân chia di sản

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, tổ chức hành nghề công chứng thực hiện niêm yết việc tiếp nhận công chứng văn bản phân chia di sản theo quy định. Đây là bước nhằm thông báo công khai để những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có thể biết và phản ánh nếu có căn cứ cho rằng việc phân chia di sản chưa đúng.

image-20261116165355-8.png

Niêm yết việc tiếp nhận công chứng văn bản phân chia di sản (Nguồn: Sưu tầm)

Theo Điều 44 Nghị định 104/2025/NĐ-CP, việc tiếp nhận công chứng văn bản phân chia di sản phải được niêm yết trong thời hạn 15 ngày. Địa điểm niêm yết là UBND cấp xã nơi thường trú cuối cùng của người để lại di sản; nếu không xác định được thì thực hiện tại nơi tạm trú có thời hạn cuối cùng của người đó.

Trường hợp di sản có bất động sản, việc niêm yết còn phải được thực hiện tại trụ sở UBND cấp xã nơi có bất động sản. Sau khi hoàn thành niêm yết, UBND cấp xã xác nhận thời gian và kết quả niêm yết, gửi cho tổ chức hành nghề công chứng theo thời hạn luật định.

Công chứng viên chỉ được công chứng văn bản phân chia di sản sau khi có xác nhận hoàn thành niêm yết và không nhận được khiếu nại, tố cáo liên quan. Nếu nhận được khiếu nại, tố cáo trước thời điểm công chứng, công chứng viên phải tạm dừng việc công chứng để xử lý thông tin theo quy định.

4.4. Bước 4: Ký và nhận văn bản công chứng phân chia di sản

Sau khi hoàn thành việc niêm yết và đáp ứng các điều kiện công chứng, những người thừa kế thực hiện ký văn bản phân chia di sản theo nội dung đã thống nhất và được công chứng viên hướng dẫn.

Văn bản cần thể hiện rõ người được hưởng di sản, tài sản được phân chia và quyền, nghĩa vụ liên quan của các bên. Nếu một người nhận toàn bộ nhà đất, nội dung văn bản cần thể hiện rõ sự thống nhất của những người có quyền hưởng di sản và phương án xử lý phần quyền lợi của từng người.

image-20261116165355-9.png

Ký và nhận văn bản công chứng phân chia di sản (Nguồn: Sưu tầm)

Theo khoản 6 Điều 59 Luật Công chứng 2024, văn bản phân chia di sản đã được công chứng là căn cứ để cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản cho người được hưởng di sản. Tuy nhiên, người thừa kế vẫn cần tiếp tục thực hiện thủ tục đăng ký biến động để cập nhật thông tin trên Giấy chứng nhận.

4.5. Bước 5: Thực hiện nghĩa vụ tài chính liên quan đến thừa kế nhà đất

Sau khi có văn bản công chứng, người nhận thừa kế thực hiện kê khai các nghĩa vụ tài chính theo quy định. Các khoản có thể phát sinh gồm thuế thu nhập cá nhân, lệ phí trước bạ, phí công chứng và phí hành chính liên quan đến đăng ký biến động.

image-20261116165355-10.png

Thực hiện nghĩa vụ tài chính liên quan đến thừa kế nhà đất (Nguồn: Sưu tầm)

Không phải trường hợp nhận thừa kế nhà đất nào cũng phải nộp thuế hoặc lệ phí trước bạ. Một số trường hợp được miễn theo quan hệ giữa người để lại di sản và người nhận thừa kế. Nội dung cụ thể được trình bày tại phần chi phí dưới đây.

4.6. Bước 6: Đăng ký biến động và sang tên Giấy chứng nhận

Đây là bước cuối cùng để cập nhật quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở sang người nhận thừa kế. Người thừa kế chuẩn bị hồ sơ đăng ký biến động và nộp tại Văn phòng đăng ký đất đai, Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai hoặc cơ quan tiếp nhận hồ sơ theo quy định của địa phương.

image-20261116165355-11.png

Đăng ký biến động và sang tên Giấy chứng nhận (Nguồn: Sưu tầm)

Hồ sơ cơ bản thường gồm:

  • Đơn đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất theo mẫu hiện hành.
  • Bản gốc Giấy chứng nhận đã cấp.
  • Văn bản phân chia di sản đã được công chứng hoặc giấy tờ pháp lý khác chứng minh việc nhận thừa kế.
  • Giấy tờ về đại diện, ủy quyền nếu thực hiện thông qua người đại diện.
  • Tờ khai và giấy tờ liên quan đến nghĩa vụ tài chính nếu thuộc trường hợp phải kê khai, nộp.

Cơ quan tiếp nhận sẽ kiểm tra hồ sơ, chuyển thông tin để xác định nghĩa vụ tài chính nếu phát sinh, sau đó thực hiện cập nhật biến động vào hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai. Tùy trường hợp, cơ quan có thẩm quyền sẽ xác nhận thay đổi trên Giấy chứng nhận đã cấp hoặc cấp Giấy chứng nhận mới.

Người thừa kế cần lưu ý thời hạn đăng ký biến động. Theo quy định của Luật Đất đai 2024, đối với trường hợp thừa kế quyền sử dụng đất, thời hạn 30 ngày được tính từ ngày phân chia xong quyền sử dụng đất là di sản thừa kế theo quy định của pháp luật dân sự hoặc từ ngày bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật.

5. Chi phí khai nhận di sản thừa kế nhà đất gồm những khoản nào?

Chi phí thực hiện thủ tục nhận thừa kế nhà đất phụ thuộc vào giá trị tài sản, quan hệ giữa người để lại di sản và người nhận thừa kế, cũng như quy định về phí, lệ phí tại địa phương. Một số khoản cần quan tâm gồm phí công chứng, thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ.

5.1. Phí công chứng văn bản phân chia di sản

Phí công chứng được xác định theo quy định về phí công chứng, căn cứ vào giá trị tài sản hoặc giá trị phần di sản được phân chia trong trường hợp tương ứng. Ngoài phí công chứng, người yêu cầu có thể phát sinh thù lao soạn thảo, đánh máy, sao chụp hồ sơ hoặc chi phí hợp lý khác theo dịch vụ thực tế.

image-20261116165355-12.png

Phí công chứng văn bản phân chia di sản (Nguồn: Sưu tầm)

Mức phí cụ thể cần được tổ chức hành nghề công chứng thông báo dựa trên hồ sơ và giá trị tài sản. Vì vậy, người thừa kế nên cung cấp thông tin về nhà đất và phần di sản dự kiến nhận để được dự toán trước.

5.2. Thuế thu nhập cá nhân khi nhận thừa kế nhà đất

Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, thu nhập từ nhận thừa kế bất động sản thuộc diện chịu thuế với thuế suất 10%. Thu nhập tính thuế là phần giá trị tài sản nhận thừa kế vượt trên 20 triệu đồng cho mỗi lần phát sinh.

Tuy nhiên, thu nhập từ nhận thừa kế bất động sản được miễn thuế nếu phát sinh giữa các quan hệ gia đình thuộc diện ưu đãi, gồm vợ với chồng; cha mẹ đẻ với con đẻ; cha mẹ nuôi với con nuôi; cha mẹ chồng, mẹ chồng với con dâu (kể cả khi chồng đã chết); cha mẹ vợ với con rể (kể cả khi vợ đã chết); ông bà nội với cháu nội; ông bà ngoại với cháu ngoại; anh, chị, em ruột với nhau.

image-20261116165355-13.png

Thuế thu nhập cá nhân khi nhận thừa kế nhà đất (Nguồn: Sưu tầm)

5.3. Lệ phí trước bạ khi sang tên nhà đất thừa kế

Lệ phí trước bạ là khoản cần kiểm tra khi đăng ký quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở. Theo quy định hiện hành, mức thu lệ phí trước bạ đối với nhà, đất thông thường là 0,5%, tính trên giá tính lệ phí trước bạ theo quy định.

Tuy nhiên, nhà đất nhận thừa kế giữa vợ với chồng; cha mẹ với con; cha mẹ nuôi với con nuôi; cha mẹ chồng, cha mẹ vợ với con dâu, con rể; ông bà với cháu và anh chị em ruột thuộc trường hợp được miễn lệ phí trước bạ nếu đáp ứng đủ điều kiện pháp luật.

image-20261116165355-14.png

Lệ phí trước bạ khi sang tên nhà đất thừa kế (Nguồn: Sưu tầm)

Người nhận thừa kế cần chuẩn bị giấy tờ chứng minh quan hệ gia đình để làm căn cứ xem xét miễn lệ phí. Nếu không thuộc trường hợp được miễn, cơ quan thuế sẽ xác định số tiền phải nộp theo giá tính lệ phí trước bạ và quy định tại thời điểm đăng ký.

5.4. Các khoản phí khác

Ngoài các khoản nêu trên, người nhận thừa kế có thể phát sinh phí thẩm định hồ sơ, phí cấp Giấy chứng nhận, phí đo đạc hoặc trích lục bản đồ địa chính nếu cần thiết. Mức thu có thể khác nhau tùy địa phương và tình trạng hồ sơ.

image-20261116165355-15.png

Các khoản phí khác khi sang tên nhà đất thừa kế (Nguồn: Sưu tầm)

Do đó, không nên mặc định mọi trường hợp nhận thừa kế nhà đất đều phải trả cùng một mức chi phí. Cần căn cứ vào giá trị tài sản, quan hệ thừa kế và quy định áp dụng tại nơi có bất động sản để dự toán chính xác.

6. Thời gian thực hiện thủ tục thừa kế nhà đất mất bao lâu?

Thời gian hoàn tất thủ tục nhận thừa kế nhà đất phụ thuộc vào mức độ đầy đủ của hồ sơ, số lượng người thừa kế, tình trạng pháp lý của tài sản và việc có phát sinh tranh chấp hay không.

Trong đó, giai đoạn công chứng có thời gian niêm yết 15 ngày theo quy định. Đây là khoảng thời gian cần thiết để thông báo việc tiếp nhận công chứng văn bản phân chia di sản và tiếp nhận phản ánh của những người có quyền lợi liên quan.

Sau khi hoàn tất công chứng, người thừa kế tiếp tục thực hiện đăng ký biến động tại cơ quan có thẩm quyền. Thời gian xử lý hồ sơ đăng ký đất đai được áp dụng theo thủ tục hành chính và quy định hiện hành, có thể khác nhau tùy loại hồ sơ, địa phương và việc có phải xác minh, đo đạc hoặc xác định nghĩa vụ tài chính hay không.

image-20261116165355-16.png

Thời gian thực hiện thủ tục thừa kế nhà đất (Nguồn: Sưu tầm)

Một số yếu tố thường khiến quá trình nhận thừa kế kéo dài gồm:

  • Thiếu giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người thừa kế và người để lại di sản.
  • Có nhiều người thừa kế nhưng chưa thống nhất phương án phân chia.
  • Di chúc có nội dung chưa rõ ràng hoặc bị yêu cầu xác minh hiệu lực.
  • Nhà đất chưa hoàn thiện giấy tờ pháp lý hoặc có thông tin không thống nhất trên Giấy chứng nhận.
  • Phát sinh khiếu nại, tố cáo hoặc tranh chấp về quyền hưởng di sản.

Vì vậy, người thừa kế nên kiểm tra hồ sơ từ sớm, thống nhất phương án phân chia và chủ động xác minh tình trạng pháp lý của nhà đất để hạn chế thời gian xử lý.

7. Những lưu ý quan trọng khi làm thủ tục nhận thừa kế nhà đất

Để bảo đảm quyền lợi và hạn chế tranh chấp, người thừa kế cần chú ý một số vấn đề sau:

Thứ nhất, xác định đầy đủ người có quyền hưởng di sản. Không nên chỉ căn cứ vào người đang quản lý nhà đất hoặc người có tên trong giấy tờ gia đình để tự xác định quyền thừa kế. Cần đối chiếu di chúc, hàng thừa kế và các trường hợp được hưởng di sản không phụ thuộc vào nội dung di chúc theo quy định.

Thứ hai, phân biệt tài sản riêng và tài sản chung. Nếu nhà đất là tài sản chung của vợ chồng hoặc nhiều người đồng sở hữu, chỉ phần tài sản thuộc quyền của người đã mất mới được xác định là di sản. Việc xác định sai phần di sản có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người còn sống và những người thừa kế khác.

Thứ ba, kiểm tra tình trạng pháp lý của nhà đất. Cần rà soát thông tin trên Giấy chứng nhận, nguồn gốc sử dụng đất, tình trạng thế chấp, kê biên, tranh chấp và các hạn chế quyền khác nếu có. Trường hợp chưa có Giấy chứng nhận, cần kiểm tra các giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất và điều kiện được đăng ký theo quy định.

Thứ tư, lưu ý việc từ chối nhận di sản. Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, nhưng việc từ chối phải được lập thành văn bản và thực hiện trước thời điểm phân chia di sản. Việc từ chối không được nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.

Thứ năm, thực hiện đăng ký biến động đúng thời hạn. Sau khi phân chia xong quyền sử dụng đất là di sản thừa kế, người nhận thừa kế cần thực hiện đăng ký biến động trong thời hạn luật định. Việc chỉ có văn bản công chứng mà chưa cập nhật thông tin đăng ký đất đai có thể khiến quyền của người nhận thừa kế chưa được thể hiện đầy đủ trên Giấy chứng nhận.

Thứ sáu, lưu giữ đầy đủ hồ sơ và văn bản công chứng. Người thừa kế nên lưu bản chính hoặc bản sao hợp lệ của văn bản phân chia di sản, giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế, chứng từ thực hiện nghĩa vụ tài chính và Giấy chứng nhận sau khi cập nhật để sử dụng khi cần giao dịch hoặc giải quyết vấn đề pháp lý về sau.

image-20261116165355-17.png

Những lưu ý quan trọng trước khi làm thủ tục nhận thừa kế nhà đất (Nguồn: Sưu tầm)

8. Câu hỏi thường gặp về thủ tục khai nhận di sản thừa kế nhà đất

8.1. Một người thừa kế duy nhất có cần làm thủ tục công chứng không?

Có. Theo Luật Công chứng 2024, thủ tục công chứng văn bản phân chia di sản cũng áp dụng trong trường hợp chỉ có một người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật. Văn bản công chứng là căn cứ để thực hiện đăng ký chuyển quyền đối với nhà đất.

vanban.org+1

8.2. Có bắt buộc tất cả người thừa kế phải có mặt khi công chứng không?

Những người có quyền hưởng di sản cần tham gia ký văn bản theo quy định. Trường hợp không thể trực tiếp tham gia, người thừa kế có thể xem xét việc ủy quyền hợp pháp hoặc phương án công chứng phù hợp với tình huống cụ thể. Việc ủy quyền cần đáp ứng đúng yêu cầu về hình thức và phạm vi đại diện.

8.3. Nhà đất chưa có sổ đỏ có được nhận thừa kế không?

Có thể được xem xét nhận thừa kế nếu quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản của người để lại di sản có căn cứ pháp lý và đáp ứng điều kiện theo quy định. Tuy nhiên, hồ sơ có thể phức tạp hơn so với trường hợp nhà đất đã được cấp Giấy chứng nhận. Người thừa kế cần kiểm tra giấy tờ về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất trước khi thực hiện thủ tục.

8.4. Có thể làm thủ tục nhận thừa kế nhà đất khi có người thừa kế ở nước ngoài không?

Có thể, nhưng cần chuẩn bị giấy tờ nhân thân, giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế và văn bản ủy quyền hoặc tài liệu liên quan theo yêu cầu của cơ quan công chứng. Giấy tờ được lập ở nước ngoài có thể cần hợp pháp hóa lãnh sự, chứng nhận và dịch thuật theo quy định, trừ trường hợp được miễn.

8.5. Một người thừa kế có thể từ chối nhận phần di sản của mình không?

Có. Người thừa kế được quyền từ chối nhận di sản, nhưng phải lập văn bản từ chối và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác hoặc người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết. Việc từ chối phải được thực hiện trước thời điểm phân chia di sản và không nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản.

8.6. Sau khi công chứng văn bản phân chia di sản có cần sang tên sổ đỏ không?

Có. Văn bản công chứng là căn cứ pháp lý để người nhận thừa kế thực hiện đăng ký biến động và chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản. Người thừa kế cần tiếp tục nộp hồ sơ tại cơ quan đăng ký đất đai để cập nhật thông tin trên Giấy chứng nhận.

8.7. Thừa kế nhà đất giữa cha mẹ và con có phải nộp thuế thu nhập cá nhân không?

Không. Thu nhập từ nhận thừa kế bất động sản giữa cha mẹ và con thuộc trường hợp được miễn thuế thu nhập cá nhân nếu đáp ứng điều kiện và có giấy tờ chứng minh quan hệ hợp lệ theo quy định hiện hành.

8.8. Nhà đất đang có tranh chấp có thể thực hiện thủ tục thừa kế không?

Nếu tranh chấp liên quan đến quyền sở hữu, quyền sử dụng nhà đất hoặc quyền hưởng di sản, việc công chứng văn bản phân chia di sản có thể không được tiếp tục cho đến khi vấn đề được giải quyết. Các bên cần làm rõ tranh chấp, thương lượng hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết theo thẩm quyền trước khi thực hiện những bước tiếp theo.

Thủ tục khai nhận di sản thừa kế nhà đất không chỉ dừng lại ở việc xác định người được hưởng tài sản mà còn bao gồm công chứng văn bản phân chia di sản, thực hiện nghĩa vụ tài chính và đăng ký biến động để sang tên Giấy chứng nhận. Trong đó, việc xác định đúng người thừa kế, làm rõ phần tài sản thuộc quyền của người đã mất và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ là những yếu tố quan trọng giúp quá trình thực hiện diễn ra thuận lợi.

Đặc biệt, từ ngày 1/7/2025, người dân cần lưu ý quy định mới của Luật Công chứng 2024 về công chứng văn bản phân chia di sản, thay vì chỉ áp dụng máy móc cách làm theo thủ tục cũ. Với những trường hợp có nhiều người thừa kế, nhà đất chưa có Giấy chứng nhận hoặc phát sinh tranh chấp, nên kiểm tra hồ sơ và tham vấn công chứng viên hoặc luật sư trước khi thực hiện để bảo đảm quyền lợi hợp pháp.