Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng. (Ảnh: Quốc hội)

Một trong những thay đổi mang tính nền tảng của luật lần này là việc điều chỉnh cách tiếp cận đối với các giao dịch bắt buộc công chứng. Thay vì quy định danh mục cụ thể như trước, luật mới chỉ đưa ra các tiêu chí chung để xác định những giao dịch cần công chứng, giao cho các luật chuyên ngành quy định chi tiết. Điều này giúp tránh chồng chéo pháp luật và tăng tính linh hoạt trong áp dụng.

Đáng chú ý, phạm vi các giao dịch bắt buộc công chứng đã được thu hẹp đáng kể. Cụ thể, 6 loại giao dịch trước đây yêu cầu công chứng sẽ không còn bắt buộc từ năm 2027. Đây được xem là bước tiến lớn trong cải cách thủ tục hành chính, góp phần giảm chi phí và thời gian cho người dân khi thực hiện các giao dịch dân sự.

Bên cạnh đó, luật cũng làm rõ hơn bản chất của hoạt động công chứng. Theo quy định mới, công chứng được xác định là việc chứng nhận tính xác thực và hợp pháp của hợp đồng, giao dịch bằng văn bản, qua đó nhấn mạnh vai trò phòng ngừa tranh chấp của công chứng viên. Việc chuẩn hóa khái niệm này được kỳ vọng sẽ giúp thống nhất cách hiểu và áp dụng pháp luật trên thực tế.

Một điểm mới quan trọng khác là việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý công chứng viên. Thẩm quyền bổ nhiệm công chứng viên được chuyển từ Bộ trưởng Bộ Tư pháp về cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Sự thay đổi này phù hợp với xu hướng cải cách hành chính, giúp rút ngắn quy trình và tăng tính chủ động cho địa phương trong quản lý nhân sự.

Không dừng lại ở đó, Luật Công chứng sửa đổi 2026 còn đặt trọng tâm vào chuyển đổi số. Các quy định mới hướng tới việc ứng dụng công nghệ trong quản lý hồ sơ, tra cứu dữ liệu và thực hiện dịch vụ công chứng, qua đó nâng cao hiệu quả và tính minh bạch của hệ thống. Đây được xem là bước đi tất yếu trong bối cảnh Chính phủ đang thúc đẩy xây dựng nền hành chính số và kinh tế số.

Ở góc độ thực tiễn, luật cũng bổ sung các quy định nhằm nâng cao chất lượng hoạt động công chứng, bao gồm việc hoàn thiện tiêu chuẩn hành nghề, trách nhiệm của công chứng viên và cơ chế giám sát. Những thay đổi này nhằm hạn chế rủi ro pháp lý, đồng thời bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia giao dịch.

Một điểm đáng chú ý khác là định hướng mở rộng phạm vi hành nghề công chứng, từng bước tiến tới việc không bị giới hạn bởi địa giới hành chính trong một số lĩnh vực. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân trong việc tiếp cận dịch vụ, đồng thời nâng cao tính cạnh tranh của các tổ chức hành nghề công chứng.

Tổng thể, Luật Công chứng sửa đổi 2026 thể hiện rõ xu hướng cải cách thể chế theo hướng “giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm”, trao quyền nhiều hơn cho người dân và thị trường, đồng thời vẫn giữ được vai trò bảo đảm an toàn pháp lý của Nhà nước. Trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển mình mạnh mẽ, những thay đổi này không chỉ giúp đơn giản hóa thủ tục mà còn góp phần hoàn thiện môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Nguồn: Tổng hợp