Nghịch lý "vàng nằm im" và cơn khát vốn của nền kinh tế

Người dân chen chân mua vàng (Ảnh: Sưu tầm)

Tại Việt Nam, vàng không chỉ là trang sức mà còn là "hầm trú ẩn" tài chính an toàn nhất đối với phần lớn người dân. Ước tính quy mô vàng tích trữ trong dân là rất lớn, nhưng đây lại là nguồn lực "tĩnh". Khi vàng bị cất giữ trong két, nó hoàn toàn tách biệt khỏi dòng chảy của nền kinh tế, không tạo ra giá trị gia tăng và làm lãng phí một nguồn lực tài chính nội sinh khổng lồ.

Ngược lại, các doanh nghiệp và các dự án hạ tầng trọng điểm vẫn đang đối mặt với bài toán huy động vốn. Việc khơi thông được "kho vàng" này không chỉ giúp giảm áp lực vay nợ nước ngoài mà còn giúp ổn định tỷ giá và giá trị đồng tiền quốc gia.

Giải pháp nào để dân "tự nguyện" dốc túi?

Huy động vàng không thể thực hiện bằng các mệnh lệnh hành chính khiên cưỡng mà phải thông qua cơ chế thị trường và niềm tin. Các chuyên gia kinh tế đề xuất 3 trụ cột chính:

• Phát hành Chứng chỉ vàng (Gold Certificate): Thay vì giữ vàng vật chất tiềm ẩn rủi ro mất mát, người dân có thể gửi vàng vào hệ thống ngân hàng và nhận chứng chỉ có giá trị tương đương. Chứng chỉ này có tính thanh khoản cao, có thể dùng để thế chấp, chuyển nhượng và được Nhà nước bảo chứng.
• Thiết lập Sàn giao dịch vàng quốc gia: Đây là giải pháp căn cơ để minh bạch hóa thị trường. Khi giá vàng trong nước và thế giới được liên thông, các hiện tượng đầu cơ, lũng đoạn sẽ bị hạn chế, giúp người dân yên tâm hơn khi chuyển đổi tài sản.
• Chính sách lãi suất và thuế linh hoạt: Thay vì trả lãi suất bằng vàng (vốn gây rủi ro cho ngân hàng khi giá vàng biến động), có thể tính toán mức lãi suất bằng tiền tệ hấp dẫn hoặc miễn giảm thuế cho các khoản đầu tư được chuyển hóa từ nguồn vàng tích trữ.

Những rào cản về tâm lý và pháp lý

xu hướng dồn tiền vào vàng đang làm suy giảm hiệu quả phân bổ nguồn lực của nền kinh tế (Ảnh: Sưu tầm)

Để hiện thực hóa mục tiêu này trong năm 2026, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước cần tháo gỡ những "nút thắt" lớn:

1. Ổn định kinh tế vĩ mô: Chỉ khi lạm phát được kiểm soát và đồng nội tệ có sức mua ổn định, người dân mới sẵn sàng từ bỏ thói quen giữ vàng.
2. Hành lang pháp lý chặt chẽ: Cần có quy định rõ ràng về việc sử dụng nguồn vàng sau khi huy động. Liệu nguồn vàng này sẽ được dùng làm tài sản dự trữ quốc gia hay được xuất khẩu để lấy ngoại tệ phục vụ nhập khẩu máy móc, công nghệ?
3. Bảo mật và an toàn: Hệ thống ngân hàng phải chứng minh được năng lực quản trị rủi ro tuyệt đối khi nhận ký gửi một lượng tài sản lớn từ nhân dân.

Tầm nhìn: Biến vàng thành nguồn vốn xanh và bền vững

(Ảnh: Sưu tầm)

Nếu thành công trong việc huy động dù chỉ 20-30% lượng vàng trong dân, Việt Nam sẽ có một nguồn lực tài chính cực lớn để đổ vào các dự án hạ tầng xanh, kinh tế tuần hoàn và đổi mới sáng tạo. Đây không chỉ là câu chuyện về tài chính, mà là chiến lược nâng tầm nội lực quốc gia, đưa Việt Nam thoát khỏi sự phụ thuộc vào các biến động tài chính từ bên ngoài.

Khơi thông nguồn vàng chính là khơi thông niềm tin vào sự ổn định và triển vọng của đất nước. Một khi dòng vốn "vàng" chảy vào sản xuất, nó sẽ tạo ra chu kỳ tăng trưởng mới bền vững cho tương lai.

Nguồn: Tổng hợp.