Đang tải...

Thủ tục xóa thế chấp quyền tài sản hình thành trong tương lai: Hồ sơ và quy trình thực hiện

Khi khoản vay được thanh toán đầy đủ hoặc các bên có thỏa thuận chấm dứt biện pháp bảo đảm, người vay cần thực hiện thủ tục xóa đăng ký thế chấp để chấm dứt tình trạng tài sản đang được dùng làm bảo đảm trên hệ thống đăng ký. Đối với trường hợp thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai, thủ tục này có những điểm khác biệt so với xóa thế chấp quyền sử dụng đất hoặc căn hộ đã được cấp Giấy chứng nhận. Vậy thủ tục xóa thế chấp quyền tài sản hình thành trong tương lai được thực hiện như thế nào, cần chuẩn bị những giấy tờ gì và cơ quan nào có thẩm quyền tiếp nhận?

1. Xóa thế chấp quyền tài sản hình thành trong tương lai là gì?

1.1. Khái niệm quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai

Theo Điều 105 Bộ luật Dân sự 2015, quyền tài sản là một trong những loại tài sản được pháp luật công nhận. Điều 115 của Bộ luật này xác định quyền tài sản là quyền trị giá được bằng tiền, bao gồm quyền tài sản đối với đối tượng quyền sở hữu trí tuệ, quyền sử dụng đất và các quyền tài sản khác.

Trong lĩnh vực bất động sản, quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai là những quyền lợi có giá trị kinh tế mà người mua có được từ hợp đồng ký kết với chủ đầu tư. Các quyền này có thể bao gồm quyền yêu cầu chủ đầu tư thực hiện nghĩa vụ bàn giao nhà, quyền yêu cầu thanh toán, quyền nhận các lợi ích phát sinh theo hợp đồng và những quyền lợi hợp pháp khác.

Khác với việc thế chấp chính căn nhà hoặc căn hộ đã hình thành, thế chấp quyền tài sản tập trung vào các quyền lợi phát sinh từ quan hệ hợp đồng. Đây là hình thức bảo đảm có ý nghĩa đối với người mua nhà khi tài sản chưa hoàn thiện hoặc chưa đủ điều kiện xác lập quyền sở hữu để thực hiện giao dịch thế chấp theo hình thức thông thường.

image-20261111101542-1.png

Thế chấp quyền tài sản tập trung vào các quyền lợi phát sinh từ quan hệ hợp đồng. (Ảnh: Sưu tầm)

1.2. Xóa thế chấp quyền tài sản hình thành trong tương lai là gì?

Xóa thế chấp quyền tài sản hình thành trong tương lai là việc thực hiện thủ tục xóa đăng ký biện pháp bảo đảm đối với quyền tài sản đã được đăng ký trước đó.

Cần phân biệt hai khái niệm:

  • Giải chấp: Là việc chấm dứt quan hệ thế chấp giữa bên bảo đảm và bên nhận bảo đảm khi có căn cứ theo thỏa thuận hoặc quy định pháp luật. Chẳng hạn, người vay đã hoàn thành nghĩa vụ trả nợ và ngân hàng đồng ý giải chấp tài sản.
  • Xóa đăng ký thế chấp: Là thủ tục hành chính nhằm cập nhật thông tin về việc chấm dứt biện pháp bảo đảm trên hệ thống dữ liệu của cơ quan đăng ký có thẩm quyền.

Hai hoạt động này có mối liên hệ nhưng không hoàn toàn đồng nhất. Việc khoản vay đã được thanh toán hoặc ngân hàng xác nhận giải chấp không đồng nghĩa thông tin đăng ký thế chấp đã tự động được xóa. Người có liên quan cần thực hiện thủ tục đăng ký xóa theo quy định để hoàn tất việc cập nhật tình trạng pháp lý của tài sản.

Theo điểm d khoản 1 Điều 6 Nghị định 99/2022/NĐ-CP, hiệu lực của đăng ký chấm dứt kể từ thời điểm cơ quan đăng ký ghi, cập nhật nội dung được xóa vào sổ đăng ký hoặc cơ sở dữ liệu.

2. Các trường hợp được xóa đăng ký thế chấp quyền tài sản

Điều 20 Nghị định 99/2022/NĐ-CP quy định các trường hợp thực hiện thủ tục xóa đăng ký biện pháp bảo đảm. Trong đó, một số trường hợp thường gặp đối với giao dịch thế chấp quyền tài sản gồm:

Thứ nhất, theo thỏa thuận giữa bên bảo đảm và bên nhận bảo đảm.

Các bên có thể thống nhất chấm dứt biện pháp thế chấp trước thời hạn hoặc khi phát sinh điều kiện giải chấp theo thỏa thuận trong hợp đồng. Khi có sự đồng ý của bên nhận bảo đảm, người có liên quan có căn cứ để thực hiện thủ tục xóa đăng ký.

Thứ hai, toàn bộ nghĩa vụ được bảo đảm đã chấm dứt.

Đây là trường hợp phổ biến khi người vay đã hoàn thành nghĩa vụ thanh toán khoản nợ gốc, lãi và các nghĩa vụ tài chính khác thuộc phạm vi được bảo đảm. Khi nghĩa vụ được bảo đảm chấm dứt toàn bộ, bên bảo đảm có thể yêu cầu xóa đăng ký thế chấp theo quy định.

Thứ ba, hợp đồng bảo đảm bị hủy bỏ toàn bộ hoặc một phần có liên quan đến biện pháp bảo đảm đã đăng ký.

Nếu nội dung hợp đồng bảo đảm bị hủy bỏ làm mất căn cứ duy trì việc đăng ký thế chấp, các bên có thể thực hiện thủ tục xóa đăng ký tương ứng.

Thứ tư, biện pháp bảo đảm được thay thế bằng biện pháp bảo đảm khác.

Trường hợp bên bảo đảm và bên nhận bảo đảm có thỏa thuận thay thế biện pháp bảo đảm đã đăng ký bằng một biện pháp khác, việc xóa đăng ký được thực hiện theo quy định tương ứng.

Ngoài ra, Nghị định 99/2022/NĐ-CP còn quy định các trường hợp khác như tài sản bảo đảm đã được xử lý xong, bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án yêu cầu xóa đăng ký.

Đáng chú ý, điểm n khoản 1 Điều 20 quy định trường hợp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà ở đã được chuyển tiếp sang đăng ký thế chấp nhà ở. Khi đó, Trung tâm đăng ký giao dịch, tài sản thực hiện xóa đăng ký thế chấp quyền tài sản theo cơ chế được quy định tại khoản 3 Điều 20.

3. Cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ xóa thế chấp

Đây là nội dung cần đặc biệt lưu ý khi thực hiện thủ tục xóa thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai.

Theo Điều 10 Nghị định 99/2022/NĐ-CP, thẩm quyền đăng ký biện pháp bảo đảm được phân định theo loại tài sản. Văn phòng đăng ký đất đai thực hiện đăng ký đối với quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất thuộc phạm vi quy định tại Điều 25. Trong khi đó, Trung tâm đăng ký giao dịch, tài sản thuộc Cục Đăng ký quốc gia giao dịch bảo đảm thực hiện đăng ký đối với động sản và các trường hợp khác thuộc thẩm quyền theo Nghị định.

Đáng chú ý, khoản 1 Điều 26 Nghị định 99/2022/NĐ-CP quy định trường hợp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà ở đã được đăng ký tại Trung tâm đăng ký giao dịch, tài sản và các bên có nhu cầu chuyển sang thế chấp nhà ở hình thành trong tương lai hoặc nhà ở đã được cấp Giấy chứng nhận. Các bên có thể lựa chọn xóa đăng ký thế chấp quyền tài sản trước khi đăng ký thế chấp nhà ở hoặc thực hiện thủ tục chuyển tiếp đăng ký.

Như vậy, cần phân biệt ba trường hợp:

  • Thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà ở: Cần xác định cơ quan đã tiếp nhận và ghi nhận nội dung đăng ký ban đầu để thực hiện thủ tục xóa tương ứng.
  • Thế chấp nhà ở hình thành trong tương lai: Thuộc trường hợp đăng ký theo yêu cầu tại Văn phòng đăng ký đất đai theo khoản 2 Điều 25 Nghị định 99/2022/NĐ-CP.
  • Thế chấp nhà ở đã được cấp Giấy chứng nhận: Thuộc trường hợp đăng ký tại Văn phòng đăng ký đất đai theo khoản 1 Điều 25 Nghị định này.

image-20261111101542-2.png

Khi chuẩn bị hồ sơ, người yêu cầu nên kiểm tra văn bản chứng nhận đăng ký thế chấp ban đầu. (Ảnh: Sưu tầm)

Một điểm cần lưu ý là cơ chế đăng ký thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà ở hiện vẫn có những vướng mắc về hướng dẫn áp dụng. Bài nghiên cứu đăng trên Tạp chí Ngân hàng ngày 25/07/2025 cũng chỉ ra rằng sau khi Thông tư 07/2019/TT-BTP hết hiệu lực từ ngày 01/02/2024, chưa có hướng dẫn thay thế thống nhất về trình tự đăng ký loại quyền tài sản này và việc xác định cơ quan có thẩm quyền trong thực tiễn.

Vì vậy, khi chuẩn bị hồ sơ, người yêu cầu nên kiểm tra văn bản chứng nhận đăng ký thế chấp ban đầu, xác định chính xác nơi đã ghi nhận giao dịch và liên hệ cơ quan đó để được hướng dẫn về biểu mẫu, thành phần hồ sơ áp dụng. Không nên mặc định mọi trường hợp đều nộp hồ sơ tại Văn phòng đăng ký đất đai.

4. Hồ sơ xóa thế chấp quyền tài sản hình thành trong tương lai

Thành phần hồ sơ phụ thuộc vào cơ quan đăng ký, loại tài sản bảo đảm và căn cứ xóa đăng ký. Đối với trường hợp thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà ở, người yêu cầu cần chuẩn bị các tài liệu làm căn cứ chứng minh việc chấm dứt biện pháp bảo đảm.

Các giấy tờ thường cần rà soát gồm:

  • Phiếu yêu cầu xóa đăng ký biện pháp bảo đảm: Đây là tài liệu thể hiện yêu cầu xóa đăng ký, thông tin bên bảo đảm, bên nhận bảo đảm, tài sản và nội dung đăng ký cần xóa. Người yêu cầu cần sử dụng đúng mẫu áp dụng tại cơ quan tiếp nhận, kê khai thống nhất với thông tin đã đăng ký trước đó.
  • Văn bản xác nhận giải chấp hoặc đồng ý xóa đăng ký của bên nhận bảo đảm: Đối với trường hợp người vay là người yêu cầu xóa đăng ký nhưng trên phiếu yêu cầu không có chữ ký của bên nhận bảo đảm, cần có văn bản thể hiện ngân hàng hoặc bên nhận bảo đảm đồng ý xóa đăng ký, xác nhận hợp đồng bảo đảm đã chấm dứt, đã được thanh lý hoặc xác nhận giải chấp. Văn bản này có vai trò chứng minh căn cứ chấm dứt biện pháp bảo đảm, đồng thời thể hiện ý chí của bên nhận bảo đảm đối với việc xóa thông tin đã đăng ký.
  • Văn bản chứng nhận đăng ký thế chấp trước đó: Đây là tài liệu giúp xác định thông tin giao dịch đã được ghi nhận, bao gồm bên bảo đảm, bên nhận bảo đảm và nội dung tài sản bảo đảm. Người yêu cầu nên chuẩn bị bản chứng nhận đăng ký hoặc thông tin tra cứu đăng ký để cơ quan tiếp nhận đối chiếu.
  • Giấy tờ về đại diện hoặc ủy quyền (nếu có): Trường hợp người thực hiện thủ tục không trực tiếp là bên bảo đảm hoặc bên nhận bảo đảm mà thông qua người đại diện, cần chuẩn bị văn bản chứng minh tư cách đại diện hoặc giấy ủy quyền phù hợp.

Cần lưu ý, danh mục trên là những giấy tờ cần rà soát để chuẩn bị hồ sơ, không phải thành phần bắt buộc áp dụng đồng loạt cho mọi trường hợp. Đặc biệt, không nên tự động áp dụng hồ sơ xóa đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất theo Điều 33 Nghị định 99/2022/NĐ-CP cho giao dịch thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà ở.

5. Trình tự thực hiện thủ tục xóa thế chấp quyền tài sản

Sau khi xác định được căn cứ xóa đăng ký và cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, các bên có thể triển khai theo trình tự sau:

Bước 1: Hoàn thành nghĩa vụ được bảo đảm

Người vay thực hiện thanh toán toàn bộ nghĩa vụ tài chính theo hợp đồng tín dụng và hợp đồng bảo đảm, bao gồm nợ gốc, lãi và các khoản nghĩa vụ khác thuộc phạm vi bảo đảm nếu có.

Trong trường hợp các bên thống nhất giải chấp trước thời hạn hoặc thay thế biện pháp bảo đảm, cần có thỏa thuận phù hợp làm căn cứ thực hiện.

Sau khi nghĩa vụ được hoàn thành, người vay đề nghị ngân hàng hoặc bên nhận bảo đảm xác nhận tình trạng khoản vay và thống nhất việc xóa đăng ký thế chấp.

Bước 2: Đề nghị bên nhận bảo đảm xác nhận giải chấp

Người vay liên hệ ngân hàng để đề nghị cấp văn bản xác nhận giải chấp hoặc văn bản đồng ý xóa đăng ký biện pháp bảo đảm.

Nội dung văn bản cần thể hiện rõ thông tin khoản vay, hợp đồng bảo đảm, tài sản hoặc quyền tài sản được giải chấp và ý chí đồng ý xóa đăng ký của bên nhận bảo đảm.

Trường hợp ngân hàng trực tiếp thực hiện thủ tục xóa đăng ký, người vay cần thống nhất về trách nhiệm chuẩn bị giấy tờ, ký hồ sơ và nhận kết quả.

Bước 3: Chuẩn bị và nộp hồ sơ xóa đăng ký

Người yêu cầu hoàn thiện phiếu yêu cầu và các giấy tờ liên quan theo hướng dẫn của cơ quan đăng ký có thẩm quyền.

Theo Điều 13 Nghị định 99/2022/NĐ-CP, hồ sơ đăng ký biện pháp bảo đảm có thể được nộp thông qua hệ thống đăng ký trực tuyến, nộp bản giấy trực tiếp hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính. Việc áp dụng phương thức cụ thể đối với từng trường hợp phụ thuộc vào quy định về cơ quan tiếp nhận và hệ thống đăng ký tương ứng.

Khi nộp hồ sơ, người yêu cầu cần kiểm tra tính thống nhất giữa thông tin trên phiếu yêu cầu, văn bản giải chấp và dữ liệu đăng ký ban đầu. Sai lệch về tên chủ thể, số hợp đồng hoặc thông tin mô tả quyền tài sản có thể khiến hồ sơ cần được bổ sung, hoàn thiện.

image-20261111101542-3.png

Khi nộp hồ sơ, người yêu cầu cần kiểm tra tính thống nhất giữa các thông tin. (Ảnh: Sưu tầm)

Bước 4: Cơ quan đăng ký tiếp nhận và xử lý hồ sơ

Cơ quan có thẩm quyền kiểm tra thành phần, tính hợp lệ của hồ sơ và đối chiếu với thông tin đang được lưu giữ.

Nếu hồ sơ đáp ứng yêu cầu và không thuộc trường hợp từ chối, cơ quan đăng ký thực hiện ghi nhận, cập nhật nội dung xóa đăng ký trên hệ thống dữ liệu.

Trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ hoặc không thuộc thẩm quyền, cơ quan tiếp nhận sẽ xử lý theo quy định của pháp luật về đăng ký biện pháp bảo đảm.

Bước 5: Nhận kết quả và kiểm tra thông tin đã xóa

Sau khi hoàn tất thủ tục, người yêu cầu nhận kết quả xóa đăng ký theo hình thức đã lựa chọn.

Người vay nên kiểm tra lại thông tin về bên bảo đảm, bên nhận bảo đảm và tài sản được xóa đăng ký. Trường hợp cần thiết, có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền cung cấp thông tin để xác nhận tình trạng đăng ký sau khi hoàn tất thủ tục.

Việc kiểm tra này giúp hạn chế tình trạng đã được ngân hàng xác nhận giải chấp nhưng dữ liệu đăng ký vẫn chưa được cập nhật.

6. Thời gian và chi phí thực hiện thủ tục xóa đăng ký thế chấp

Theo khoản 1 Điều 16 Nghị định 99/2022/NĐ-CP, cơ quan đăng ký có trách nhiệm giải quyết hồ sơ trong ngày làm việc nhận được hồ sơ hợp lệ. Nếu tiếp nhận sau 15 giờ, việc giải quyết có thể được hoàn thành trong ngày làm việc tiếp theo.

Trường hợp có lý do chính đáng cần kéo dài thời gian xử lý, thời hạn giải quyết không quá 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ. Cơ quan đăng ký phải thông báo lý do cho người yêu cầu.

Tuy nhiên, thời hạn này được tính từ khi cơ quan đăng ký nhận được hồ sơ hợp lệ, không phải từ thời điểm người vay hoàn thành nghĩa vụ trả nợ hoặc gửi đề nghị giải chấp cho ngân hàng.

Về chi phí, người thực hiện cần kiểm tra mức phí đăng ký, cung cấp thông tin hoặc giá dịch vụ áp dụng tại thời điểm nộp hồ sơ và theo cơ quan tiếp nhận. Không nên mặc định mức phí của thủ tục xóa thế chấp quyền sử dụng đất tại Văn phòng đăng ký đất đai cũng áp dụng cho thủ tục xóa đăng ký quyền tài sản tại Trung tâm đăng ký giao dịch, tài sản.

7. Những lưu ý quan trọng khi thực hiện thủ tục xóa thế chấp

Để tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình giải quyết hồ sơ, người vay và bên nhận bảo đảm cần lưu ý một số vấn đề sau:

7.1. Phân biệt xóa đăng ký thế chấp và chuyển tiếp đăng ký thế chấp

Không phải mọi trường hợp quyền tài sản được giải chấp đều cần thực hiện xóa đăng ký độc lập. Theo Điều 26 Nghị định 99/2022/NĐ-CP, khi chuyển từ thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà ở sang thế chấp nhà ở hình thành trong tương lai hoặc nhà ở đã được cấp Giấy chứng nhận, các bên có thể lựa chọn xóa đăng ký cũ và đăng ký thế chấp mới hoặc thực hiện chuyển tiếp đăng ký.

Đặc biệt, nếu lựa chọn chuyển tiếp đăng ký theo quy định, không được yêu cầu xóa đăng ký thế chấp quyền tài sản trước đó. Đây là cơ chế giúp duy trì tính liên tục của hiệu lực đối kháng với người thứ ba theo khoản 2 Điều 6 Nghị định 99/2022/NĐ-CP.

7.2. Kiểm tra chữ ký của bên nhận bảo đảm

Theo khoản 1 Điều 12 Nghị định 99/2022/NĐ-CP, trường hợp xóa đăng ký theo yêu cầu của bên nhận bảo đảm thì chỉ cần chữ ký, con dấu (nếu có) của bên nhận bảo đảm.

Trường hợp bên bảo đảm yêu cầu xóa đăng ký và có văn bản thể hiện sự đồng ý của bên nhận bảo đảm hoặc xác nhận hợp đồng bảo đảm đã chấm dứt, đã được thanh lý, đã giải chấp thì chỉ cần chữ ký, con dấu (nếu có) của bên bảo đảm trên phiếu yêu cầu.

Quy định này tạo thuận lợi cho người vay khi thực hiện thủ tục mà không nhất thiết phải có ngân hàng trực tiếp nộp hồ sơ.

7.3. Đối chiếu chính xác thông tin đăng ký ban đầu

Thông tin về bên bảo đảm, bên nhận bảo đảm và quyền tài sản cần được kê khai thống nhất với nội dung đã đăng ký. Nếu có thay đổi về hợp đồng mua bán, chủ thể hoặc thông tin tài sản, các bên nên rà soát dữ liệu trước khi nộp hồ sơ để tránh bị từ chối hoặc yêu cầu bổ sung.

7.4. Lưu giữ văn bản xác nhận xóa đăng ký

Sau khi hoàn tất thủ tục, người vay nên lưu giữ văn bản xác nhận giải chấp của ngân hàng và kết quả xóa đăng ký của cơ quan có thẩm quyền. Đây là những tài liệu quan trọng để chứng minh tình trạng pháp lý của quyền tài sản khi thực hiện các giao dịch tiếp theo.

8. Câu hỏi thường gặp về thủ tục xóa thế chấp quyền tài sản hình thành trong tương lai

Khi nào được xóa thế chấp quyền tài sản hình thành trong tương lai?

Việc xóa đăng ký được thực hiện khi thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 20 Nghị định 99/2022/NĐ-CP, phổ biến nhất là toàn bộ nghĩa vụ được bảo đảm đã chấm dứt hoặc các bên có thỏa thuận xóa đăng ký.

Trả hết nợ ngân hàng có tự động xóa đăng ký thế chấp không?

Không. Việc hoàn thành nghĩa vụ trả nợ là căn cứ để chấm dứt biện pháp bảo đảm, nhưng thông tin đăng ký cần được cơ quan có thẩm quyền cập nhật theo thủ tục xóa đăng ký. Người vay nên kiểm tra kết quả sau khi ngân hàng thực hiện giải chấp.

Có thể tự thực hiện thủ tục xóa đăng ký thế chấp mà không cần ngân hàng không?

Có, nếu đáp ứng điều kiện theo quy định. Theo khoản 1 Điều 12 Nghị định 99/2022/NĐ-CP, bên bảo đảm có thể yêu cầu xóa đăng ký mà không cần chữ ký của bên nhận bảo đảm trên phiếu yêu cầu nếu có văn bản thể hiện bên nhận bảo đảm đồng ý xóa đăng ký hoặc xác nhận hợp đồng bảo đảm đã chấm dứt, đã được thanh lý hoặc đã giải chấp.

Xóa thế chấp quyền tài sản có giống xóa thế chấp căn hộ không?

Không hoàn toàn giống nhau. Thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà ở và thế chấp căn hộ là hai hình thức bảo đảm có đối tượng khác nhau. Cơ quan đăng ký, hồ sơ và trình tự thực hiện cũng có thể khác nhau. Người yêu cầu cần xác định chính xác loại tài sản đã được đăng ký thế chấp trước khi thực hiện thủ tục.

Việc hoàn tất thủ tục xóa thế chấp quyền tài sản hình thành trong tương lai là bước quan trọng để cập nhật đầy đủ tình trạng pháp lý của tài sản sau khi nghĩa vụ được bảo đảm chấm dứt. Người vay cần phân biệt rõ giữa giải chấp và xóa đăng ký thế chấp, đồng thời xác định đúng cơ quan tiếp nhận hồ sơ dựa trên hình thức tài sản và thông tin đăng ký ban đầu. Đặc biệt, với quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà ở, việc lựa chọn xóa đăng ký độc lập hay chuyển tiếp sang thế chấp nhà ở cần được cân nhắc theo quy định tại Nghị định 99/2022/NĐ-CP, nhằm bảo đảm tính liên tục của giao dịch bảo đảm và hạn chế rủi ro pháp lý phát sinh.