Sáng 29/6, UBND TP Hà Nội tổ chức Hội nghị công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và xúc tiến đầu tư năm 2026 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, với sự tham dự của khoảng 1.000–1.200 đại biểu, trong đó có hàng trăm nhà đầu tư, doanh nghiệp trong và ngoài nước. Sự kiện đánh dấu bước đi chiến lược đầu tiên của thành phố ngay sau khi Luật Thủ đô năm 2026 chính thức có hiệu lực, tạo hành lang pháp lý vượt trội để triển khai các siêu dự án hạ tầng. 

Tại hội nghị, Hà Nội đã ra mắt hệ thống số hóa dữ liệu 360 độ các dự án thu hút đầu tư, cho phép tra cứu trực quan thông tin quy hoạch và cơ hội đầu tư trên địa bàn. Vào chiều cùng ngày, thành phố cũng tổ chức không gian triển lãm tại Bảo tàng Hà Nội, trưng bày sa bàn, bản đồ quy hoạch, mô hình dự án và ứng dụng trình chiếu 3D mapping, giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận trực quan định hướng phát triển mới.

Sa bàn Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Ảnh: Sưu tầm.

Khống chế siêu đô thị không quá 20 triệu người

Theo Quy hoạch tổng thể, phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ địa giới hành chính Thủ đô với quy mô khoảng 3.359,84km². Bên cạnh phạm vi hành chính hiện hữu, quy hoạch còn mở rộng nghiên cứu kết nối với toàn Vùng Thủ đô gồm Hà Nội và 5 tỉnh Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình, trong đó Hà Nội giữ vai trò dẫn dắt.

Về dân số, Hà Nội dự kiến đạt khoảng 14-15 triệu người vào năm 2035, tăng lên 15-16 triệu người vào năm 2045 và khoảng 17-19 triệu người vào năm 2065. Đến năm 2085 và giai đoạn dài hạn sau đó, thành phố sẽ duy trì quy mô dân số ổn định, khống chế tối đa không quá 20 triệu người nhằm bảo đảm khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng đô thị. Theo tính toán, hệ thống đô thị có thể chịu tải khoảng 22-25 triệu người, bao gồm cả khách du lịch, lao động tạm trú và các đối tượng đến giao thương, học tập, nghỉ dưỡng.

Song song, tỷ lệ đất xây dựng đô thị sẽ tăng dần theo mô hình phát triển "nén, xanh", đạt khoảng 45% diện tích tự nhiên vào năm 2035 và khoảng 55-60% vào năm 2065. Phần diện tích còn lại được bảo vệ nghiêm ngặt nhằm duy trì hành lang xanh và tỷ lệ che phủ rừng trên 6,2%.

7 vành đai chiến lược tái cấu trúc đô thị mới

Chiến lược lõi của quy hoạch 100 năm là chuyển đổi từ mô hình đô thị đơn tâm sang đa cực - đa trung tâm nhằm giảm áp lực cho khu vực nội đô lịch sử. 

Theo đó, Vành đai 1, Vành đai 2 và Vành đai 2.5 tiếp tục được xác định là vùng lõi di sản, ưu tiên bảo tồn không gian kiến trúc phố cổ, phố cũ và kiểm soát chặt chẽ mật độ xây dựng. Vành đai 3 sẽ phát triển theo mô hình đô thị nén gắn với giao thông công cộng (TOD), đồng thời khai thác mạnh không gian ngầm. Vành đai 3.5 đóng vai trò vùng chuyển tiếp, hình thành chuỗi đô thị mới đồng bộ để thu hút dân cư ra khu vực ngoại vi.

Đặc biệt, Vành đai 4 được xác định là trục kinh tế động lực, kết nối trực tiếp Hà Nội với Bắc Ninh và Hưng Yên. Trong khi đó, Vành đai 4.5, Vành đai 5 cùng Quốc lộ 21A và cao tốc Tây Bắc sẽ tạo thành hành lang chiến lược liên kết chuỗi đô thị vệ tinh như Sơn Tây, Hòa Lạc, Xuân Mai, Phú Xuyên với các địa phương trong vùng Trung du và Đồng bằng sông Hồng.

Hình thành ạng lưới đường sắt "2 vòng, 7 tuyến"

Điểm nhấn hạ tầng nổi bật của quy hoạch lần này là việc hình thành hệ thống đường sắt vòng liên vùng theo mô hình "2 vòng, 7 tuyến". Các tuyến đường sắt tốc độ cao hướng tâm sẽ kết nối với các tuyến đường sắt vòng, hình thành mạng lưới vận tải khối lượng lớn cho toàn Vùng Thủ đô, đồng thời giảm lưu lượng giao thông xuyên tâm qua khu vực nội đô lịch sử. 

Trong giai đoạn đầu, thành phố ưu tiên tổng lực đầu tư đoạn đường sắt vòng Bắc - Đông - Nam. Tuyến này sẽ chạy qua và kết nối nhanh chuỗi đô thị trọng điểm gồm Nội Bài, Đông Anh, Gia Lâm, Hưng Yên, Phú Xuyên, Hòa Lạc và Sơn Tây. Quy hoạch cũng xác định xây dựng các ga đường sắt tốc độ cao và trung tâm TOD lớn tại các điểm giao cắt này để tối ưu hóa năng lực logistics cũng như bảo đảm an ninh quốc phòng.

Xây dựng mạng lưới liên kết vùng với các tỉnh lân cận. Ảnh: Sưu tầm.

Sân bay thứ hai quy mô 1.500 ha tại phía Nam

Để chuẩn bị cho nhu cầu phát triển dài hạn, Hà Nội định hướng phát triển hệ thống cảng hàng không kép. Bên cạnh việc tiếp tục nâng cấp Cảng hàng không quốc tế Nội Bài lên công suất khoảng 50 triệu hành khách mỗi năm và mở rộng diện tích lên khoảng 1.500ha, thành phố sẽ nghiên cứu đầu tư Cảng hàng không thứ hai Vùng Thủ đô tại khu vực phía Nam, thuộc địa bàn Ứng Hòa và Phú Xuyên.

Sân bay mới có quy mô khoảng 1.500ha, công suất dự kiến từ 30-50 triệu hành khách mỗi năm và phát triển theo mô hình đô thị sân bay hiện đại. Dự án được xếp vào nhóm hạ tầng ưu tiên triển khai trong giai đoạn 2031-2045. Hệ thống kết nối gồm cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ, Chợ Bến - Yên Mỹ, trục kinh tế phía Nam và tuyến đường sắt đô thị số 9 theo hướng Ngọc Hồi - Phú Xuyên. 

Ngoài ra, các sân bay Gia Lâm và Hòa Lạc cũng được định hướng nâng cấp theo mô hình lưỡng dụng, đồng thời nghiên cứu phát triển các điểm cất hạ cánh phục vụ drone, taxi bay và các loại hình vận tải công nghệ mới.

Bốn đột phá chiến lược cho giai đoạn phát triển mới

Quy hoạch tổng thể Thủ đô xác lập bốn đột phá chiến lược làm nền tảng phát triển dài hạn.

Thứ nhất là đột phá về thể chế và phân quyền, cụ thể hóa Luật Thủ đô năm 2026, nâng cao tính tự chủ của chính quyền đô thị và chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển.

Thứ hai là đột phá về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, với Khu công nghệ cao Hòa Lạc được xác định là hạt nhân nghiên cứu, phát triển và thử nghiệm các mô hình kinh tế mới.

Thứ ba tập trung vào cải tạo, tái thiết đô thị và di dời các cơ sở không còn phù hợp ra khỏi khu vực nội đô. Quỹ đất sau di dời sẽ được ưu tiên dành cho công viên, cây xanh, bãi đỗ xe và các công trình công cộng chất lượng cao, đồng thời hạn chế phát triển nhà ở mới.

Đột phá cuối cùng là triển khai chương trình hồi sinh các dòng sông theo mô hình hạ tầng tích hợp đa chức năng, kết hợp xử lý nước thải, chống ngập, chỉnh trang cảnh quan và phát triển không gian xanh bền vững cho Thủ đô.

Với quy hoạch lần này, Hà Nội định hướng trở thành trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực, đồng thời giữ vai trò hạt nhân dẫn dắt phát triển Vùng Thủ đô và vùng Đồng bằng sông Hồng trong dài hạn. 

Nguồn: Tổng hợp