Không chỉ metro, Hà Nội muốn phát triển “thành phố dưới lòng đất”

Trong bối cảnh áp lực giao thông và mật độ đô thị ngày càng gia tăng, Hà Nội đang tính tới một hướng đi hoàn toàn mới: phát triển các công trình ngầm đa tầng tích hợp cả metro và đường bộ dưới lòng đất. Đây được xem là mô hình chưa từng xuất hiện trong lịch sử phát triển hạ tầng của Thủ đô.

Theo định hướng quy hoạch mới, Hà Nội không chỉ xây dựng các tuyến metro đơn lẻ mà còn hướng tới phát triển “không gian đô thị ba chiều”, trong đó phần ngầm sẽ đảm nhận nhiều chức năng cùng lúc như giao thông công cộng, giao thông cá nhân, trung tâm thương mại, hạ tầng kỹ thuật và logistics đô thị.

Một trong những mô hình được tham khảo là hệ thống hạ tầng ngầm đa lớp của Trung Quốc. Tại nhiều đô thị lớn như Nam Kinh, Thượng Hải hay Thâm Quyến, các tuyến hầm hiện đại được thiết kế theo dạng phân tầng: phía trên là cao tốc đô thị hoặc đường dành cho ô tô, phía dưới là tuyến metro tốc độ cao. Điều này cho phép tối ưu quỹ đất, giảm ùn tắc và tăng khả năng kết nối trong các siêu đô thị đông dân.

Cao tốc tại Thượng Hải, Trung Quốc. (Ảnh: Sưu tầm)

Tương tự hầm Jianning West Road tại Nam Kinh – công trình tiêu biểu cho xu hướng hạ tầng đa tầng tại Trung Quốc. Dự án được xây dựng với cao tốc đô thị ở lớp trên và metro ở lớp dưới, giúp đồng thời phục vụ nhu cầu giao thông công cộng và giao thông cá nhân trong cùng một hành lang hạ tầng.

Theo giới chuyên gia, mô hình này đặc biệt phù hợp với các đô thị có mật độ xây dựng cao như Hà Nội, nơi quỹ đất khu vực trung tâm ngày càng hạn chế trong khi nhu cầu di chuyển liên tục tăng mạnh. Nếu triển khai thành công, các công trình ngầm đa tầng sẽ giúp giảm áp lực lên hệ thống đường bộ hiện hữu và tái cấu trúc không gian đô thị theo hướng hiện đại hơn.

Hiện Hà Nội cũng đang định hướng phát triển 5 trung tâm không gian ngầm lớn trong tầm nhìn 100 năm. Các khu vực này sẽ được kết nối bằng mạng lưới metro và các tuyến hầm chiến lược để tạo thành hệ sinh thái giao thông ngầm liên hoàn.

Trong đó, khu vực phía Nam sông Hồng được định vị là trung tâm hành chính – chính trị với hệ thống giao thông ngầm làm nòng cốt. Thành phố dự kiến xây dựng các đường hầm liên thông giữa các khu chức năng, bãi đỗ xe ngầm quy mô lớn và hệ thống tuy-nen kỹ thuật tích hợp điện, viễn thông, cấp nước.

Khu vực Đông Anh – Mê Linh – Sóc Sơn lại được định hướng phát triển theo mô hình TOD, tập trung quanh các ga metro giao cắt lớn. Tại đây, Hà Nội nghiên cứu hình thành các sảnh chuyển tuyến ngầm, khu thương mại dưới đất và thậm chí dự trữ kết nối hầm vượt sông Hồng trong tương lai.

“Cuộc cách mạng hạ tầng” có thể thay đổi Hà Nội trong nhiều thập kỷ

Song song với định hướng không gian ngầm, Hà Nội cũng đang tăng tốc đầu tư hệ thống metro quy mô lớn. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thiện 10–12 tuyến metro với tổng chiều dài khoảng 350–400 km trong các giai đoạn phát triển tiếp theo.

Một số dự án lớn đã và đang được thúc đẩy như tuyến metro Văn Cao – Hòa Lạc hơn 72.000 tỷ đồng hay các hành lang giao thông đa lớp dọc Quốc lộ 1A. Đây được xem là nền tảng để Hà Nội từng bước chuyển từ mô hình phát triển mặt đất sang đô thị đa tầng tương tự các siêu đô thị châu Á.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cũng cảnh báo việc phát triển công trình ngầm quy mô lớn đòi hỏi năng lực kỹ thuật rất cao cùng nguồn vốn khổng lồ. Thực tế triển khai các tuyến metro tại Hà Nội thời gian qua cho thấy bài toán đồng bộ, kết nối mạng lưới và hiệu quả vận hành vẫn là thách thức lớn.

Dù vậy, nếu hiện thực hóa thành công, hệ thống công trình ngầm đa tầng có thể trở thành “cuộc cách mạng hạ tầng” lớn nhất lịch sử Hà Nội, giúp Thủ đô giải quyết đồng thời nhiều bài toán về giao thông, quỹ đất và phát triển đô thị bền vững trong tương lai.

Nguồn: Tổng hợp