Trong nhiều thập kỷ, câu nói “Ăn cơm Tàu, cưới vợ Nhật, ở nhà Tây” từng được xem như hình mẫu cho một cuộc sống viên mãn, đặc biệt trong quan niệm của nhiều người đàn ông Việt. Đây không chỉ là sự so sánh giữa các nền văn hóa mà còn là sự chắt lọc những điều được cho là ưu tú, đáng mơ ước trong mắt xã hội thời bấy giờ.

Ăn cơm Tàu

Ẩm thực Trung Hoa từ lâu được đánh giá cao nhờ sự cầu kỳ và tinh tế trong cách chế biến, đề cao đủ yếu tố “sắc – hương – vị – hình”. Người Trung Quốc chú trọng sự cân bằng dinh dưỡng cùng kỹ thuật nấu nướng công phu. Từ món ăn cung đình đến bình dân, sự phong phú về nguyên liệu và gia vị mang lại trải nghiệm được xem là trọn vẹn cho các giác quan. Với nhiều người Việt trước đây, thưởng thức “cơm Tàu” đồng nghĩa với tận hưởng sự sang trọng và thịnh soạn.

Sự yêu thích này không chỉ đến từ sách báo mà bắt nguồn từ thực tế đời sống đô thị Việt Nam thế kỷ trước. Ở Chợ Lớn (TP.HCM) hay khu phố cổ Hà Nội, các quán ăn của người Hoa từng xuất hiện dày đặc. Từ xe mì gõ trong hẻm nhỏ đến những tửu lầu treo đèn lồng rực rỡ, hương vị vịt quay, xá xíu hay dimsum nóng hổi đã trở nên quen thuộc với người dân thành thị. Chính sự hiện diện phổ biến ấy đã khiến “cơm Tàu” trở thành một chuẩn mực về sự ngon miệng và tinh tế trong một giai đoạn dài.

Ẩm thực Trung Hoa từ lâu được đánh giá cao nhờ sự cầu kỳ và tinh tế trong cách chế biến.

Cưới vợ Nhật

Nếu “cơm Tàu” đại diện cho sự hưởng thụ, thì hình ảnh “vợ Nhật” lại gắn với chuẩn mực gia đình. Trong nhận thức của nhiều người, phụ nữ Nhật Bản thường được nhắc đến với nét dịu dàng, đảm đang, tận tâm với chồng con và gìn giữ tổ ấm. Sự nhẫn nại, tinh tế khiến họ được xem là chỗ dựa vững vàng trong gia đình.

Hình mẫu này ăn sâu vào tâm thức người Việt trước hết vì sự tương đồng văn hóa Á Đông, nơi coi trọng gia đình và vai trò hy sinh của người phụ nữ. Đến cuối thế kỷ 20, làn sóng văn hóa đại chúng, đặc biệt qua bộ phim truyền hình Oshin, càng củng cố ấn tượng ấy. Hình ảnh người phụ nữ Nhật với nghị lực bền bỉ, lòng vị tha và sự tận tụy đã tạo dấu ấn mạnh mẽ trong lòng khán giả Việt Nam.

Sự kết hợp giữa nền tảng văn hóa tương đồng và ảnh hưởng của điện ảnh khiến cụm từ “cưới vợ Nhật” không còn là khái niệm xa lạ mà trở thành biểu tượng cho một gia đình hạnh phúc theo quan niệm truyền thống.

Nếu “cơm Tàu” đại diện cho sự hưởng thụ, thì hình ảnh “vợ Nhật” lại gắn với chuẩn mực gia đình.

Ở nhà Tây

“Nhà Tây” từng là biểu trưng cho sự tiện nghi và văn minh. Những ngôi nhà xây bằng gạch và xi măng, có sàn lát sạch sẽ, trần cao, cửa sổ rộng và hành lang thoáng đãng mang lại cảm giác sang trọng và hiện đại.

Việc sống trong “nhà Tây” không chỉ là tận hưởng không gian vật chất tốt hơn mà còn thể hiện vị thế xã hội và sự cởi mở với cái mới.

Khái niệm này hình thành từ cuối thế kỷ 19 khi kiến trúc Pháp xuất hiện tại các đô thị lớn như Hà Nội, Sài Gòn, Đà Lạt hay Hải Phòng. Các biệt thự mái ngói dốc, tường vàng, cửa xanh không chỉ là trụ sở hành chính mà còn là nơi ở của tầng lớp thượng lưu Việt Nam. Không gian được thiết kế khoa học, có hệ thống cấp thoát nước hiện đại và giá trị thẩm mỹ cao đã tạo nên sự ngưỡng mộ rộng rãi. Với nhiều người, “nhà Tây” trở thành biểu tượng của lối sống mới – sang trọng, lịch lãm và bắt nhịp với thế giới.

Sự thay đổi trong xã hội hiện đại

Bước sang thế kỷ 21, những chuẩn mực trên dần được nhìn nhận linh hoạt hơn.

Về ẩm thực, “cơm Tàu” vẫn giữ sức hút, nhưng giới trẻ hiện nay lại quan tâm nhiều hơn đến yếu tố lành mạnh và cân bằng dinh dưỡng. Ẩm thực Nhật Bản được ưa chuộng nhờ sự thanh nhẹ, ít dầu mỡ và đề cao độ tươi ngon tự nhiên. Xu hướng ăn uống hiện đại chú trọng thực phẩm hữu cơ và sức khỏe hơn là xuất xứ quốc gia.

Về hôn nhân, hình ảnh người phụ nữ “cam chịu” không còn là khuôn mẫu lý tưởng. Phụ nữ ngày nay, dù ở Nhật, Việt hay phương Tây, đều hướng đến sự tự chủ về tài chính và sự nghiệp. Thay vì “vợ hiền” theo nghĩa truyền thống, nhiều người đề cao hình mẫu “người đồng hành” – nơi sự tôn trọng, sẻ chia và bình đẳng được đặt lên hàng đầu.

Về không gian sống, “nhà Tây” vẫn được yêu thích nhưng khái niệm đã mở rộng. Đó có thể là căn hộ tối giản kiểu Scandinavia, villa tích hợp công nghệ thông minh hoặc không gian sống xanh thân thiện môi trường. Điều được quan tâm không chỉ là hình thức phương Tây mà còn là tiện ích, công nghệ và sự phù hợp với lối sống hiện đại.

Như vậy, câu ngạn ngữ xưa phản ánh một giai đoạn lịch sử và hệ giá trị cụ thể. Còn trong xã hội ngày nay, những “tiêu chuẩn vàng” ấy đã và đang được tái định nghĩa theo nhu cầu và quan niệm sống mới.