Trong bối cảnh nhóm cổ phiếu liên quan đến Vingroup có ảnh hưởng lớn tới chỉ số, nhiều chuyên gia quốc tế cho rằng việc thị trường Việt Nam phụ thuộc vào một số mã vốn hóa lớn không phải là hiện tượng cá biệt. Tại Mỹ, Australia hay nhiều thị trường khác, các cổ phiếu dẫn dắt cũng thường chiếm tỷ trọng rất lớn trong chỉ số chung. Tuy nhiên, điều quan trọng không nằm ở mức độ tập trung, mà là khả năng kiểm soát rủi ro của thị trường.

Theo ông David Rabinowitz, Giám đốc Phân tích Chỉ số Toàn cầu và Cấu trúc Thị trường châu Á - Thái Bình Dương tại UBS, trong các bộ chỉ số như VN30, yếu tố tập trung đã được tính toán trước. Hiện nhóm tài chính đang chiếm khoảng 27% tỷ trọng trong rổ chỉ số, cho thấy cơ cấu ngành đã đa dạng hơn thay vì chỉ phụ thuộc vào bất động sản hay một vài cổ phiếu riêng lẻ.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng thị trường Việt Nam vẫn cần mở rộng “độ sâu” bằng cách bổ sung thêm nhiều doanh nghiệp chất lượng cao, có quy mô lớn và lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng cao hơn. Đây là cách để giảm rủi ro khi chỉ số bị chi phối bởi một số mã lớn như VIC, VHM hay VRE.

Một số số liệu gần đây cho thấy mức độ ảnh hưởng của nhóm cổ phiếu Vingroup là rất lớn. Trong phiên giao dịch ngày 13/4, riêng mã VIC đóng góp khoảng 14,4 điểm tăng cho VN-Index, trong khi VHM đóng góp thêm khoảng 1,6 điểm. Dù toàn sàn có tới 171 mã giảm và chỉ 137 mã tăng, VN-Index vẫn tăng gần 9 điểm, lên 1.758,96 điểm nhờ lực kéo từ nhóm cổ phiếu này.

Về cơ cấu nhà đầu tư, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc chủ yếu vào nhà đầu tư cá nhân. Tỷ lệ nhà đầu tư cá nhân hiện chiếm khoảng 90%, trong khi nhà đầu tư tổ chức chỉ chiếm khoảng 10%. Theo kinh nghiệm từ Trung Quốc, cấu trúc này có thể thay đổi khá nhanh nếu thị trường nâng cao tính minh bạch, cải thiện chuẩn công bố thông tin và thu hút thêm dòng vốn từ các quỹ đầu tư lớn.

Đại diện FTSE Russell cũng cảnh báo rằng những thị trường có tỷ lệ sở hữu tập trung cao nhưng lượng cổ phiếu tự do giao dịch thấp thường dễ xảy ra biến động mạnh. Indonesia và Hong Kong là hai ví dụ điển hình từng gặp vấn đề này. Vì vậy, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện quy định về free-float, công bố rõ tỷ lệ sở hữu và tăng tính minh bạch nếu muốn nâng hạng thị trường trong tương lai. 

(Tổng hợp)