Vượt chỉ tiêu, sản lượng tăng đột biến

Trong bối cảnh giá nhà tại các đô thị lớn vẫn ở mức cao và nguồn cung nhà ở vừa túi tiền khan hiếm, năm 2025 ghi nhận bước tiến nổi bật của phân khúc nhà ở xã hội. Theo báo cáo của Bộ Xây dựng về Đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030, cả nước đã hoàn thành 102.633 căn trong năm 2025, vượt khoảng 2% so với kế hoạch 100.275 căn được giao. Cùng thời điểm, 90 dự án mới được khởi công với quy mô 95.630 căn.

Đáng chú ý, số lượng căn hoàn thành trong năm 2025 cao gấp 5 lần so với năm 2024 – thời điểm chỉ có 20.284 căn được đưa vào sử dụng. Nếu so với giai đoạn từ 2021 đến đầu năm 2025, khi cả nước mới hoàn thành 103 dự án với khoảng 66.755 căn, thì riêng kết quả của năm 2025 đã vượt tổng thành tích của nhiều năm cộng lại.

Tính đến hết năm 2025, trên toàn quốc có 698 dự án nhà ở xã hội đang triển khai với tổng quy mô 657.441 căn. Trong đó, 193 dự án đã hoàn thành (169.143 căn); 200 dự án đang thi công sau khi khởi công (134.111 căn); và 305 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư (354.187 căn). Tổng số căn đã hoàn thành, khởi công hoặc được phê duyệt đạt khoảng 62% mục tiêu 1.062.200 căn của đề án.

Địa phương tăng tốc nhưng chưa đồng đều

Theo Bộ Xây dựng, có 19 địa phương hoàn thành hoặc vượt kế hoạch phát triển nhà ở xã hội trong năm 2025.

Tại Hà Nội, thành phố hoàn thành 5.158 căn, vượt 110% so với chỉ tiêu 4.670 căn. TP. Hồ Chí Minh đạt đủ 13.040 căn theo kế hoạch. Hải Phòng vượt mạnh với 13.147 căn so với mục tiêu 10.694 căn (đạt 123%), trong khi Đà Nẵng cũng hoàn thành 2.907 căn, tương đương 109% kế hoạch.

Ở chiều ngược lại, 12 địa phương không đạt chỉ tiêu, trong đó có Lâm Đồng, Gia Lai, Đắk Lắk, An Giang, Lạng Sơn… Đáng chú ý, Hà Tĩnh chưa ghi nhận căn nhà ở xã hội nào hoàn thành trong năm 2025. Điều này cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa quyết tâm chính sách và năng lực triển khai thực tế tại từng địa phương.

Ông Nguyễn Hoàng Nam – Tổng giám đốc Công ty cổ phần G-Homes – nhận định Bộ Xây dựng đã thể hiện quyết tâm cao khi liên tục thành lập các đoàn công tác làm việc trực tiếp với địa phương, rà soát từng dự án cụ thể. Tuy nhiên, những tồn tại kéo dài liên quan đến quỹ đất, giải phóng mặt bằng và kỷ luật thực thi chính sách vẫn là rào cản lớn.

Theo quy định, các dự án nhà ở thương mại phải dành 20% quỹ đất để phát triển nhà ở xã hội hoặc nộp tiền tương đương. Thực tế tại một số địa phương, việc bố trí quỹ đất chưa được thực hiện nghiêm túc, dẫn tới thiếu hụt nguồn cung trong nhiều năm.

Các địa phương tăng tốc để đạt mục tiêu 1 triệu căn nhà ở xã hội trong năm 2030 (Nguồn: Sưu tầm)

Ngoài ra, bài toán giải phóng mặt bằng tiếp tục là thách thức đáng kể. Với mức lợi nhuận bị khống chế khoảng 10%, biên độ tài chính của dự án nhà ở xã hội khá hạn chế. Nếu phát sinh chi phí hoặc phải ứng trước vốn giải phóng mặt bằng, doanh nghiệp dễ rơi vào tình trạng lợi nhuận mỏng nhưng rủi ro cao.

TS. Nguyễn Văn Đính – Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam – cho rằng thủ tục thẩm định, phê duyệt kéo dài là nguyên nhân khiến doanh nghiệp thiếu động lực tham gia. Có nơi từng mất tới 48 tháng để hoàn tất thủ tục. Trong bối cảnh chi phí vốn, vật liệu và nhân công biến động, sự chậm trễ này có thể khiến dự án thua lỗ ngay từ trên giấy tờ. Dù Chính phủ đã yêu cầu rút ngắn thời gian còn tối đa 1 năm và chuyển mạnh sang hậu kiểm, việc thực hiện trên thực tế vẫn chưa đồng đều.

Theo lộ trình, chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội các năm tới tiếp tục ở mức cao: năm 2026 là 116.347 căn; 2027 là 148.343 căn; 2028 là 172.402 căn; 2029 là 186.917 căn và riêng năm 2030 lên tới 271.161 căn. Tổng cộng giai đoạn 2025–2030, cả nước cần hoàn thành gần 995.445 căn để đạt mốc 1 triệu căn.

Trong phân bổ chỉ tiêu, TP. Hồ Chí Minh được giao 194.297 căn – cao nhất cả nước; tiếp đến là Bắc Ninh với 135.002 căn; Hà Nội đứng thứ ba với 88.666 căn; riêng năm 2027 được giao tới 20.000 căn.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh khẳng định mục tiêu 1 triệu căn là khả thi khi nhiều địa phương đang quyết liệt tháo gỡ vướng mắc cho từng dự án. Thực tế năm 2025 cho thấy nếu chính sách được triển khai đồng bộ và quyết tâm, nguồn cung có thể tăng tốc mạnh mẽ.

Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng và đáp ứng nhu cầu lớn của người dân, yếu tố then chốt không chỉ nằm ở chỉ tiêu mà còn ở sự thống nhất trong tổ chức thực hiện, kỷ luật hành chính và cam kết dài hạn của chính quyền địa phương. Năm 2025 có thể là bước ngoặt, nhưng để chuyển từ “bứt tốc” sang “bền vững”, chặng đường phía trước vẫn cần những nỗ lực liên tục và thực chất hơn.