Trong suốt hàng nghìn năm lịch sử, vàng luôn giữ vai trò đặc biệt trong đời sống kinh tế của nhân loại. Kim loại quý này từng được sử dụng như một dạng tiền tệ và là công cụ tích trữ giá trị quan trọng. Theo ước tính của World Gold Council (WGC), tổng lượng vàng mà con người đã khai thác từ trước đến nay vào khoảng 219.880 tấn.

Ngày nay, vàng không chỉ nằm trong tay các nhà đầu tư cá nhân mà còn được nắm giữ bởi chính phủ và các tập đoàn lớn. Với quy mô phân bổ rộng khắp như vậy, giả sử toàn bộ lượng vàng đang tồn tại trên thế giới bị bán ra cùng lúc, thị trường tài chính toàn cầu có thể đối mặt với một cú sốc cực lớn.

Thế giới hiện có bao nhiêu vàng?

Do vàng đã được khai thác liên tục trong nhiều thiên niên kỷ, việc xác định chính xác tổng lượng vàng đang tồn tại là điều rất khó. Tuy vậy, World Gold Council đưa ra một bức tranh tương đối rõ về cách vàng được phân bổ trên toàn cầu.

Trong tổng lượng vàng đang lưu hành, khoảng 98.000 tấn được sử dụng để chế tác đồ trang sức, chiếm khoảng 44% tổng lượng vàng trên mặt đất.

Khoảng 51.000 tấn, tương đương 23%, tồn tại dưới dạng vàng thỏi, tiền xu và các quỹ ETF được bảo đảm bằng vàng – đây là nhóm vàng chủ yếu phục vụ mục đích đầu tư.

Ngoài ra, các ngân hàng trung ương trên thế giới đang nắm giữ khoảng 38.600 tấn vàng, chiếm gần 18% tổng nguồn cung toàn cầu. Lượng vàng này đóng vai trò như một phần của dự trữ ngoại hối quốc gia.

Phần còn lại của thị trường gồm khoảng 32.600 tấn, tương đương 15%, thuộc nhiều mục đích khác nhau như công nghiệp, công nghệ hoặc các hình thức lưu trữ khác. Bên cạnh đó, các ước tính cũng cho thấy vẫn còn khoảng 132.000 tấn vàng nằm trong các mỏ chưa được khai thác.

Không giống như cổ phiếu hay trái phiếu – những tài sản được giao dịch thường xuyên trên thị trường tài chính – phần lớn vàng trên thế giới nằm yên trong két sắt, trang sức hoặc bộ sưu tập cá nhân. Nhiều người giữ vàng trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ, khiến nguồn cung lưu thông thực tế trên thị trường luôn ở mức hạn chế.

Trong suốt hàng nghìn năm lịch sử, vàng luôn giữ vai trò đặc biệt trong đời sống kinh tế của nhân loại. (Ảnh: Sưu tầm)

Điều gì sẽ xảy ra nếu toàn bộ vàng bị bán ra cùng lúc?

Giả định tất cả nhà đầu tư đồng loạt bán số vàng họ đang nắm giữ vào cùng một thời điểm là một kịch bản cực đoan. Tuy nhiên, nếu điều này xảy ra, thị trường có thể phải đối mặt với một trong những cú sốc tài chính lớn nhất từng ghi nhận.

Tính đến ngày 4/3/2026, giá vàng thế giới đang dao động quanh mức 5.100 USD mỗi ounce. Trong bối cảnh này, việc tung ra thị trường toàn bộ hơn 200.000 tấn vàng sẽ tạo ra cú sốc cung cực lớn.

Nguồn cung đột ngột tăng vọt có thể khiến thị trường vàng bị quá tải, bởi nhu cầu khó có thể hấp thụ khối lượng khổng lồ trong thời gian ngắn. Khi vàng tràn ngập thị trường, giá có nguy cơ lao dốc mạnh. Giá vàng giao ngay có thể sụt giảm nhanh chóng, thậm chí một số sàn giao dịch có thể phải tạm dừng hoặc hạn chế giao dịch để kiểm soát biến động quá lớn.

Những người nắm giữ vàng vật chất như vàng thỏi hoặc tiền xu sẽ chứng kiến giá trị tài sản của mình giảm mạnh. Trong bối cảnh thị trường hỗn loạn, nhiều nhà buôn vàng có thể tạm thời ngừng thu mua, khiến việc bán vàng trở nên khó khăn.

Tuy nhiên, tình trạng này khó có thể kéo dài trong thời gian dài. Khi giá giảm sâu, nhiều nhà đầu tư sẽ coi đây là cơ hội để mua vào với mức giá hấp dẫn. Lực cầu mới xuất hiện có thể giúp thị trường dần cân bằng trở lại và đẩy giá vàng phục hồi.

Ngoài ra, các ngân hàng trung ương – những tổ chức đang nắm giữ một phần đáng kể lượng vàng toàn cầu – có thể đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định thị trường. Trong lịch sử, nhiều chính phủ từng phối hợp để bình ổn giá vàng và bảo vệ hệ thống tài chính. Vì vậy, nếu xảy ra cú sốc lớn, các quốc gia hoàn toàn có thể can thiệp bằng cách mua vào vàng dự trữ nhằm hỗ trợ thị trường.

Một cú sụt giảm mạnh của giá vàng cũng có thể lan rộng sang nhiều lĩnh vực kinh tế khác. Các công ty khai thác vàng, doanh nghiệp sản xuất trang sức, hay các ngành công nghiệp sử dụng linh kiện vàng đều có thể chịu tác động tiêu cực. Đồng thời, giá cổ phiếu của các doanh nghiệp khai khoáng và các quỹ ETF liên quan đến vàng cũng có khả năng giảm theo.

Dù kịch bản toàn bộ vàng bị bán ra cùng lúc gần như không thể xảy ra trong thực tế, nó cho thấy vai trò đặc biệt của vàng trong hệ thống tài chính toàn cầu. Không chỉ là kim loại quý, vàng còn là một trụ cột quan trọng của niềm tin kinh tế và dự trữ tài sản của thế giới.