TP.HCM hiện ghi nhận gần 1.000 dự án và khu đất tồn đọng kéo dài thuộc nhiều nhóm lĩnh vực như đầu tư công, đầu tư tư nhân, PPP và tài sản công, chiếm giữ quỹ đất khổng lồ lên tới 17.000 ha với tổng vốn đầu tư ước tính khoảng 206.000 tỷ đồng. Việc một khối tài sản khổng lồ bị “đóng băng”, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, nguồn cung bất động sản và tăng trưởng kinh tế của thành phố.

Qua rà soát, hơn 80% dự án tồn đọng không xuất phát từ một thủ tục đơn lẻ mà do sự chồng chéo giữa nhiều yếu tố như quy hoạch, đất đai, nghĩa vụ tài chính, thủ tục đầu tư và kết luận thanh tra. Điều này cho thấy “nút thắt” không nằm ở từng hồ sơ mà nằm ở cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý. Nếu tiếp tục xử lý tách rời từng thủ tục hay phòng ban riêng lẻ, việc tháo gỡ dự án sẽ mất nhiều thời gian và khó tạo ra chuyển biến thực chất.

Một dự án nhà ở cao tầng tại phường Phú Thuận, TP Hồ Chí Minh gặp vướng mắc pháp lý chưa thể triển khai (Nguồn ảnh: Sưu tầm)

Một số vướng mắc lớn hiện nay liên quan đến quy hoạch xây dựng. Nhiều dự án đã có quy hoạch chi tiết nhưng chưa được cập nhật vào quy hoạch phân khu, khiến thủ tục đầu tư bị kéo dài. Sở Xây dựng đề xuất cho phép thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi trên cơ sở quy hoạch chi tiết đã được phê duyệt trong thời gian chờ điều chỉnh quy hoạch phân khu, nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư và hạn chế tình trạng dự án chậm triển khai.

Song song, thành phố đẩy mạnh cải cách thủ tục đầu tư xây dựng theo hướng liên thông, số hóa và xử lý đồng thời thay vì tuần tự. Với lĩnh vực nhà ở xã hội, quy trình mới đã giúp rút ngắn khoảng 50% thời gian thực hiện thủ tục; trường hợp doanh nghiệp có quyền sử dụng đất hợp pháp, thời gian thực hiện thủ tục đầu tư xây dựng hiện còn tối đa khoảng 132 ngày.

Ở góc độ đất đai, nhiều dự án tồn đọng vẫn vướng ở khâu xác định nghĩa vụ tài chính do khó khăn trong định giá đất qua nhiều thời kỳ, thiếu dữ liệu giao dịch và vướng quy định chuyển tiếp pháp luật. Đây cũng chính là lý do thành phố đang nghiên cứu cơ chế tính toán đơn giản hơn với các hồ sơ cũ, sử dụng bảng giá đất tại thời điểm tương ứng kết hợp hệ số điều chỉnh để xác định nghĩa vụ tài chính, đồng thời kiến nghị sửa đổi quy định theo hướng tăng quyền chủ động cho địa phương trong công tác định giá đất.

Theo HoREA, việc thành lập tổ công tác đặc biệt đã mang lại những chuyển biến tích cực trong quá trình tháo gỡ vướng mắc dự án. Tuy nhiên, thành phố cần tiếp tục rà soát và phân loại các nhóm dự án để xác định rõ thẩm quyền xử lý, qua đó hạn chế tình trạng kéo dài, giảm thiệt hại cho doanh nghiệp, người mua nhà và sớm đưa nguồn lực đất đai trở lại thị trường.

Nguồn: Tổng hợp