Trong đề cương điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 vừa được Bộ Xây dựng trình Thủ tướng xem xét, mạng lưới hạ tầng hàng không được định hướng phát triển theo hướng đồng bộ, linh hoạt và phù hợp với xu thế quốc tế. Việc rà soát, điều chỉnh quy hoạch được kỳ vọng sẽ tạo dư địa cho nhiều dự án sân bay mới, đồng thời nâng cấp các cảng hàng không hiện hữu nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng và thúc đẩy liên kết vùng.

Lần điều chỉnh quy hoạch này tập trung vào việc bổ sung hai cảng hàng không mới là Măng Đen và Vân Phong vào mạng lưới sân bay quốc gia. Bên cạnh đó, Cảng hàng không Quảng Trị cũng được đề xuất nâng cấp từ tiêu chuẩn 4C lên 4E nhằm tăng năng lực khai thác và đáp ứng nhu cầu vận tải hàng không trong dài hạn.

Trong số các dự án mới, sân bay Vân Phong là đề xuất thu hút nhiều sự chú ý nhất. Công trình được nghiên cứu xây dựng tại xã Vạn Thắng, tỉnh Khánh Hòa, cách trung tâm TP Nha Trang khoảng 65km. Theo phương án sơ bộ, sân bay sẽ được đặt trên vùng mặt nước ven bờ với diện tích khoảng 497,1ha, mở ra mô hình phát triển hạ tầng hàng không hoàn toàn mới tại Việt Nam.

Tổng đầu tư sơ bộ dự án sân bay Vân Phong ước tính lên tới khoảng 9.214 tỷ đồng. (Ảnh: Sưu tầm)

Dự án được định hướng đạt tiêu chuẩn cảng hàng không cấp 4E, có khả năng khai thác các dòng máy bay thân rộng. Công suất thiết kế dự kiến đạt khoảng 1,5 triệu lượt hành khách mỗi năm vào năm 2030 và tăng lên 2,5 triệu lượt khách vào năm 2050. Tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án ước tính khoảng 9.214 tỷ đồng.

Trên thế giới, mô hình sân bay trên biển đã được nhiều quốc gia triển khai từ nhiều năm trước, đặc biệt tại những khu vực có quỹ đất hạn chế hoặc nhu cầu phát triển hạ tầng hàng không lớn. Một trong những ví dụ tiêu biểu là sân bay quốc tế Kansai của Nhật Bản, được xây dựng trên đảo nhân tạo giữa vịnh Osaka, cách trung tâm thành phố khoảng 40km. Đây là một trong những dự án hạ tầng quy mô lớn nhất thế giới với tổng mức đầu tư khoảng 20 tỷ USD.

Siêu sân bay quốc tế Kansai nổi trên mặt biển. (Ảnh: Sưu tầm)

Ý tưởng xây dựng sân bay Kansai xuất hiện từ những năm 1980 và dự án chính thức khởi công vào năm 1987. Trong quá trình thi công, dự án phải giải quyết hàng loạt thách thức kỹ thuật phức tạp như xử lý nền đất yếu dưới đáy biển, kiểm soát độ lún, đồng thời thiết kế kết cấu vừa đủ nhẹ để giảm áp lực lên nền móng nhưng vẫn đủ bền vững để chống chịu bão lớn và động đất.

Không chỉ Nhật Bản, nhiều quốc gia khác cũng đã phát triển các sân bay trên mặt nước hoặc đảo nhân tạo như sân bay quốc tế Hong Kong (Trung Quốc), sân bay quốc tế Incheon (Hàn Quốc) hay sân bay quốc tế Hamad (Qatar). Các công trình này cho thấy xu hướng mở rộng không gian hạ tầng ra biển nhằm giảm áp lực lên quỹ đất nội đô, đồng thời nâng cao năng lực khai thác và kết nối quốc tế.

Đối với Việt Nam, đề xuất xây dựng sân bay trên mặt nước tại Vân Phong được đánh giá là bước đi mới trong chiến lược phát triển hạ tầng hàng không. Nếu được triển khai, dự án không chỉ mở thêm dư địa tăng trưởng cho ngành hàng không mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, du lịch và logistics tại khu vực Nam Trung Bộ.

Tuy nhiên, đây cũng là mô hình đòi hỏi yêu cầu rất cao về công nghệ, kỹ thuật và nguồn vốn đầu tư. Các yếu tố như địa chất đáy biển, khả năng chống chịu thiên tai, chi phí duy tu vận hành hay tác động môi trường đều cần được nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi dự án được đưa vào triển khai thực tế.

Nguồn: Tổng hợp